boek

Beoordelen van een boek

Wanneer je een boek wilt beoordelen, dan kan je de volgende insteken (o.a.) gebruiken (is het wel of niet …):
Interessant, maakt nieuwsgierig, boeiend, mooi, herkenbaar, laat meeleven, begrijpelijk, spannend, bekend, grappig, ontroerend, opgewekt, sfeervol, werkelijk, belangrijk, waardevol, origineel, geloofwaardig, verrassend, snel, overzichtelijk, diepzinnig, fantasievol, aanvaardbaar, indrukwekkend, aangenaam, leerzaam, makkelijk, zet tot nadenken, griezelig, echt, kinderachtig.

Wil je ook ingaan op personages, dan zijn de volgende insteken mogelijk (wel of niet):
betrouwbaar, verlegen, zelfverzekerd, druk, gesloten, spontaan, achterdochtig, behulpzaam, actief, arrogant, slim, eigenwijs, gevoelig, heldhaftig, zachtaardig, haatdragend, driftig, angstig, gemoedelijk, autonoom, afhankelijk, sportief, eerlijk, zorgzaam, zorgeloos, gewelddadig, brutaal, kinderachtig, nerveus, lomp, gemeen, gelukkig, kalm, nieuwsgierig.

Posted by Rutger in Archief

De uitdaging

Er wordt gesproken dat een schrijver een miljoen woorden zou moeten schrijven voordat deze een schrijfstijl heeft ontwikkeld op basis van ervaring die – eindelijk – kan leiden tot het professionaliseren van het schrijven. Ofwel: geld verdienen. Want professioneel of amateuristisch, het enige verschil is geld. Dat is de uitdaging die je kan aangaan. Je kan dit geloven alsof iemand in een witte jas je iets verteld, of je juf dan wel meester vroeger, ofwel je eigen oordeel aan de kant zetten voor een autoritief figuur, iemand wiens oordeel je waarde aan hecht, ik zie wel.

De uitdaging is dus veel schrijven, veel meters maken. Vocabulaire uitbreiden, veel lezen, veel meters maken. Apps in de Play store zoeken die me daarbij helpen. Elly’s choice, voor 2,99 euro per maand 10 boeken. Meer meters maken, want ik kom er niet door. Sommige boeken vind ik zo saai dat ik me niet kan zetten tot doorlezen. Een boek per maand is millimeters maken met tegenzin…

Verder, sneller, processtappen nemen. Dat is deze site. Een rommeltje, waar Google af en toe naar toe stuurt, dus dan je wel voor het lezen van de oefeningen die ik hier publiceer. Oefeningen, ja, meer is het niet. Sorry. Wel weer een paar advertenties getoond, dus de kosten zijn er uit.

Een miljoen woorden. Dat is veel. Nooit zo’n schrijver geweest, maar dat komt door het toenmalig verplichte karakter er van. Het moeten van een opstel. Het niet begrijpen van wat er van me verlangd en verwacht wordt. Betekenisvol willen zijn. Hoe kan je in godsnaam verwachten dat iemand op afroep creatief kan zijn, tekendocenten, docenten Nederlands, zelfs u, handenarbeidjuf? En waar haalt u het lef vandaan om iemand die blokkeert op het verplichte duwwerk van prestaties af te serveren met de woorden : “Dat wordt nooit wat”, of “Je kan het niet.”. Welke Rembrandt ben jij om in het model van Dunning-Kruger een positie in te nemen om te kunnen oordelen over het werk van een ander? Middelmatigheid geeft ook middelmatige oordelen.

Sorry, docenten, ik nam jullie te serieus. Ik plaatste jullie op een voetstuk en dacht dat jullie daar hoorden te staan. Nu weet ik beter. Een witte jas is geen garantie voor waarheid; het is enkel een garantie voor een oordeel over een situatie binnen de beperkte mogelijkheden van de mens die de jas draagt,  een incompleet oordeel voorzien de eenzijdigheid voortkomend uit beroepsdeformatie en jargon. En er zijn ook witte jassen die met een zesje zijn geslaagd. Dat zie je niet aan de buitenkant.

Nog 805.758 woorden te gaan. Ik ben een N00B.

Posted by Rutger in Archief

Schrijfoefening: Sofie

Soms loopt het anders dan dat blije schrijvers je doen lezen. Ze leefden nog lang en gelukkig. Dat is vaak omdat de clou, het moraal van het verhaal op papier staat, en meer woorden zouden er toe leiden dat het verhaal zoals verteld, nuances bevat en details mist, die de moraal dan weer om zeep helpen. Alles en iedereen die beweert wat en hoe goed en kwaad is, mist nuance en details. Geloof ze niet deze schrijvers die duiden te weten hoe het in elkaar zit. Schrijvers die verhalen verhalen over de schapen die conform de heersende moraal uiteindelijk overwinnen en lang en gelukkig leven. The good guy wins, ja, in de film en in het boek. En de good guy, het personage dat jouw sympathie heeft, die je leuk vindt, die moet dan wel de morele superioriteit van de schrijver ondersteunen. Als dank voor zijn schaapachtige handelen binnen de moraal van de schrijver (M/V) mag die dan einde-looooos gelukkig zijn. Leven. Geen trieste gebeurtenissen meer, geen enge ziektes, geen uit de dierentuin ontsnapte tijger die je even laat weten dat hij (M/V) ontsnapt is.

Jacob, haar ouders hadden liever een zoon gehad, voelde de spanning opbouwen. Kim, wiens ouders een hartstochtelijke liefde hadden ontwikkeld voor de Koreaanse cultuur, hield de hand van zijn Jacob vast. Raar hoe dat kan lopen; dat je heel je puberteit wordt gepest met je naam en dat die gedeelde bijzonderheid dan uiteindelijk de basis blijkt te zijn voor een gesprek, een gedeelde ervaring, een gevoel van rust en vertrouwen, een huwelijk, en dan nu dit kind. Althans, die moet nog komen maar de spanning die bij Jacob opbouwt duidt er op dat het niet lag meer gaat duren of deze twee ouders mogen zelf bij de burgerlijke stand, alhoewel Jacob waarschijnlijk Kim zal sturen, een naam voor een nieuwe wereldburger opgeven.

Jacob, die het kind had voelen groeien, bewegen, schoppen, parasiteren had inmiddels een aardig Helsinki syndroom ontwikkeld jegens het kind. Ze had het gevoel dat er al een band was ontstaan. Daarom wilde zij een naam voor de baby die eer deed aan de persoonlijkheid van het kind, zoals zij dat nu ervaarde in de band die zij nu al had. Meer op intuïtie en gevoel proefde ze de namen die haar te binnen schoten, las of op andere manier tegenkwam.

Kim kwam niet verder dan af en toe wat beweging voelen en zien bij zijn vrouw, en had niet de ervaring om meer dan alleen een concept in zijn hoofd te koesteren. Er was nogal wat afstand tussen vader en kind; het leefde allemaal nog niet voor de papa to be. Kim zocht dus meer houvast in mooie klanken die namen kunnen hebben, bewonderingswaardige personen, of als het een meisje wordt dan net zoals dat fotomodel, ach, kom, hoe heette ze nu ook al weer?

Niemand had verwacht dat Kim en Jacob hiervan een halszaak zouden maken. Nou lagen de alternatieven (Eleonoor Aristina of Emma) volgens verschillende beoordelingen wel en volgens andere oordelen niet mijlenver uit elkaar, toch blijft het raar dat zo iets futiels leidt tot een kleine gepikeerde beweging, een struikelpartij, een ongelukkige landing, en een kind dat als wees haar roepnaam Sofie niet van haar ouders heeft gekregen.

Posted by Rutger in Archief

Lezen is saai en niet leuk

“Lezen is stom. Het is saai en niet leuk.” zei ze, nadat de RT weer een hele tijd bezig was geweest om allerlei woordjes en zinnetjes te spellen. Formele dyslexieverklaring op zak. Letter voor letter in de hoop dat dit proces geautomatiseerd wordt, en steeds sneller kan worden uitgevoerd.

Sukkels. De beste manier om een kind te demotiveren is om dwingend te blijven herhalen wat niet leuk is. Niet zien dat lezen iets anders is dan spellen.

Wat maakt lezen saai, oerstom of niet leuk? Waarom zijn er mensen die het heerlijk vinden om met een boek in de hand de avond door te komen, en dan nog zeggen dat ze het leuk vinden om te doen?

Dat gaat niet over dat ze spellen zo leuk vinden. Of dat het aangenaam is om je ogen van links naar rechts te bewegen, van boven naar onder, om letters te vertalen naar woorden naar regels naar zinnen naar alinea’s naar bladzijden. Het gaat om het verhaal.

Dus kreeg onze gecertificeerde dyslect het veel te moeilijke boek Mathilda, geschreven door Roald Dahl, van mij. Binnen een week had ze het boek uit. Ineens zocht ze zelf een stil plekje op om met het boek in de hand te gaan zitten lezen.

En ze ging verder. Ze ging op zoek naar leuke verhalen. Ze las alles wat los en vast zat. En in twee jaar haalde ze anderhalf jaar achterstand in, en daar voorbij. Haar technisch lezen ging van een Onvoldoende naar een Goed.

False-positive in de dyslexietest blijkt enkel gedemotiveerd te zijn omdat lezen niet gaat om wat je technisch gezien doet bij lezen; het gaat bij lezen om het verhaal.

Posted by Rutger in Archief

Inspiratie uit oude boeken

Een manier om schrijfstijlen te oefenen, is gebruik maken van boeken die in het publiek domein beschikbaar zijn. Oftewel, boeken waar niet langer auteursrecht op zit.

Het auteursrecht vervalt 70 jaar na het overlijden van de betreffende schrijver (Nederland en België). Let er op dat andere landen andere termijnen hebben (Wikipedia heeft een overzicht), en dat het kan voorkomen dat een boek op internet wordt gepromoot als publiek domein, maar in Nederland nog auteursrecht bevat. Zo kan je Nederlandse boeken vinden op USA sites die daar vrij van rechten zijn omdat ze voor 1923 zijn gepubliceerd, terwijl in Nederland niet de publicatiedatum maar de sterfdatum van de schrijver van belang is.

Nu, in 2016, houdt dat in dat het werk van schrijvers die zijn overleden in of voor 1945 publiek domein is. Het gaat dus om de sterfdatum van de schrijver, en niet om publicatiedatum, datum van eerste of laatste uitgifte, of iets dergelijks. Om te controleren of en wanneer een auteur overleden is Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren een goede bron.

Posted by Rutger in Archief

Tjeee, wat raar dat mensen stemmen zoals ze doen…

Jaren van politieke keuzes hebben geleid tot waar we nu zijn. Geld voorop gesteld, kwaliteit achtergesteld, door de mensen zelf in het stemhokje. Na jaren van focus op zo min mogelijk betalen aan de overheid, zo laag mogelijke belastingen, komt het effect keihard terug.

De zorg. De zorg is veel te duur. Ja, knikten we, en we stemden voor privatisering van de zorg. Nu zie je jouw oma die maar eens per week doucht, luiers draagt, omdat de goedkoopste goedkoop kon zijn door minder personeel in te zetten. En maar klagen, terwijl we zelf de keuze hebben gemaakt om zo min mogelijk te betalen. Zonder geld geen kwaliteit.

En privatisering van PostNL. Waar je vroeger een goede baan had als postbode, heb je nu vier mensen die ver onder het minimum zich het vuur uit de sloffen lopen om iets te verdienen. 25.000 mensen die een goede baan hadden komen nu niet meer rond van hetzelfde werk.

De thuiszorg, de een na de ander gaat failliet omdat het personeel niet meer betaald kan worden met het budget dat wordt geboden. En de managementfocus, 32 billen per uur, maar een praatje, dat kan niet meer. Wat is zorg eigenlijk?

Jeugdzorg, ook daar lekker uitbesteden, en goedkoper werken. Goedkoper, goedkoper, goedkoper.

En maar denken dat het dan beter wordt.

Beter, meer kopen, het lijkt wel synoniem. Stunters die goedkope artikelen van wegwerpkwaliteit aanbieden, door kinderhandjes gemaakt, tja, lastig maar niet te veel aan denken. Dat we met deze goedkope rommel onszelf in de vingers snijden doordat vakmensen geen werk meer hebben, daar hebben we nu geen boodschap aan.

Auteurs die tot bloedens toe hun vingers over toetsenborden laten razen, in de hoop dat er een boek uitkomt, waar ze copyright op hebben zodat ze wat kunnen verdienen, komen in de zoekresultaten plotseling hun eigen werk tegen, zodat iedereen het vrij kan lezen zonder dat er een cent voor betaald wordt. Denk maar niet dat de politiek daar wat aan doet. Zelfde voor fotografen. Publiceren van je werk betekent dat allerlei grote internetbedrijven ineens rechten claimen als je de foto via hun website toont.

Programmeurs, kleine lettertjes goed gelezen? Elk idee dat je krijgt tijdens het werken met software kan maar zo geclaimd worden zonder dat je het weet.

En als dan jan-met-de-pet een film download, dan is de politiek er wel. Want, de grote industrie loopt een tientje mis. Een downloadverbod, alleen voor het individu, want de groten eigenen zich gewoon toegang tot je computer, je smartphone, je leven. Hoezo, privacy?

Goedkoop is duurkoop. De politiek doet haar werk slechts voor de grote industrie, en dank zij democratie krijgen we nu een periode van matige keuzemakers die op opportunistische partijen gaan stemmen, in de ijdele hoop dat het dan beter gaat worden.

Ik zie een vicieuze cirkel waar we voorlopig nog niet vanaf zijn. Tenzij naburige agressievelingen hun kans pakken. Machteloos en willoos zijn we.

Posted by Rutger in Archief

Dyslexie: andere manieren, ander resultaat?

Soms zijn er mensen die false positive scoren op een dyslexietest. Ze krijgen de uitslag dat ze dyslectisch zijn, terwijl er enkel een leesachterstand is. Dat hoeft dan niet per definitie aan de mens te liggen; het kan ook aan de wijze van leesinstructie liggen.

Als de RT (remedial teaching) op een school zich vervolgens beperkt tot herhalen, herhalen, herhalen, van dezelfde stof op dezelfde wijze, dan kan je een ander resultaat verwachten, maar wellicht dat een andere aanpak meer resultaat heeft. Dit is puur op basis van ervaringen die ik heb opgedaan met false positives, en omvat slechts mogelijkheden waarop je kan experimenteren met het op een andere manier aanbieden van leesinstructie!

Allereerst kan een andere methode bestaan uit het aanbieden van een boek dat gewoon een leuk en goed verhaal omvat. De lezer iets aanbieden dat dusdanig veel motivatie geeft om het verhaal te begrijpen, dat er veel woordbeeld wordt opgebouwd. Sowieso belangrijk om de lezer gemotiveerd te houden met lezen tijdens de leesinstructie, en soms is het gebrek aan voortgang simpelweg een gevolg van demotivatie in het lezen.

Een van de andere manieren is de methode van Willen J. de Haan. In deze methode wordt lezen benadert als meer een soort rekenmethode. De leesinstructie lijkt op plussommen en aftreksommen met letters.

Een laatste manier die ik hier noem (en er zijn er nog vele andere) is de training “Ik leer anders”, waarbij het idee is dat je leesinstructie op een meer visuele manier aanbiedt, en daarbij vier specifieke leesproblemen aanpakt: ‘lege woorden’ lezen, leesletters sneller benoemen, letters husselen en radend lezen.

Dan nog even een paar opmerkingen over dyslexie-diagnose en het effect daarvan:
– Dyslexie gaat over technisch lezen. Over snelheid van het vertalen van letters naar woorden naar zinnen. Tekstbegrip valt daar buiten. Er zijn mensen die het label van dyslexie hebben, omdat de technische leessnelheid gemiddeld gezien achterloopt, maar met de langzamere leessnelheid een heel hoog tekstbegrip blijken te hebben. Ze hoeven een tekst maar één keer te lezen om tot begrip te komen. En tekstbegrip is na de basisschool waar het om gaat. Dus staar je niet blind op technische leessnelheid; neem de snelheid van tekstbegrip ook mee. Enkel een lage leessnelheid hebben hoeft an sich niet een probleem te zijn.
– Lezen is niet spellen. Spellen is niet lezen. Spellen is een strategie die je kan hanteren om er achter te komen wat een ONBEKEND woord is, die fonetisch schrijven in de hand werkt door de methode van verklanken. Bekende woorden hoef je niet te spellen; die weet je gewoon. Er is geen mogelijkheid om aan de hand van spellen er achter te komen hoe je przewalskipaard moet schrijven; dat is gewoon weten.
– De in het leesonderwijs gehanteerde methode bestaat uit drie delen: 1) verklanken, 2) regels en uitzonderingen, 3) woordbeeld. Van groep 3 tot groep 8 is er een impliciete verschuiving van fase naar fase. Soms kan het vastlopen in een eerdere fase, of het blijven hangen in een eerdere fase een oorzaak zijn van vertraging. Meer expliciet maken van de verwachtingen kan dan helpen. Ook het handelen naar een andere fase kan beter passen bij de persoonlijke leerstijl van de lezer.

Bottom-line: we zijn geneigd om de lezer een etiket op te plakken terwijl de instructeur buiten schot blijft. Heb het reflectieve vermogen om het etiket niet enkel te zien als een bevestiging van het onvermogen van de lezer; het kan ook een duiding zijn van het onvermogen van de instructeur.

Posted by Rutger in Archief

Wat is management en managen?

Er zijn allerlei definities te vinden over wat management is, en wat managen is. Definities vanuit een bepaalde invalshoek, zoals Wikipedia de volgende gebruikt: “Management is het besturen van een onderneming of organisatie.”. Dat soort beperkte definities kunnen je afleiden van het brede begrip dat managen inhoudt. Ik wil daarom graag even naar de basis gaan, en van daar opbouwen.

Managen is een werkwoord. Het komt uit het Engels, van ‘to manage’.

Management is een zelfstandig naamwoord, een verzamelbegrip om alles wat in het kader van ‘managen’ aan te duiden. Wat dat precies inhoudt is afhankelijk van de definitie en inrichting van het werkwoord ‘managen’.

Manager is een aanduiding van de persoon die het ‘managen’ uitvoert of leidt. Ook hier is er weer een afhankelijkheid van de betekenis van het werkwoord ‘managen’.

Managen is dus het werkwoord waar het om draait, ofwel de activiteit die wordt uitgevoerd. Management is een paraplubegrip om alles wat met de activiteit te maken heeft samen te vatten, en de manager is degene die de activiteit uitvoert. Vergelijk het met voetballen (de activiteit), het voetbal (containerbegrip voor alles wat met de activiteit te maken heeft), en de voetballer (degene die de activiteit uitvoert).

Wat is managen dan? Als we het vertalen uit het Engels, dan krijg je een hele rits woorden die bij vertaling van het werkwoord ‘to manage’ de lading zouden moeten dekken: beheren, lukken, besturen, richten, huishouden, schaffen, rondkomen, toedienen, mennen, bestieren, administreren, dirigeren en tot slot: grip krijgen. Dat geeft al een aardig beeld van waar het werkwoord voor staat, al is het nogal vaag en breed.

Een andere manier om de betekenis te achterhalen van het werkwoord ‘to manage’ is om de definitie van het werkwoord ‘to manage’ in het Engels op te zoeken. Dus voor de vertaling:

  1. To bring about or succeed in accomplishing, sometimes despite difficulty or hardship
  2. To take care or take charge
  3. to dominate or influence (a person) by tact, flattery, or artifice
  4. to handle, direct, govern, or control in action or use
  5. to wield (a weapon, tool, etc.)
  6. to handle or train (a horse) in the exercises of the manège
  7. Archaic. to use sparingly or with judgment, as health or money; husband

Als je deze definities leest, dan zie je dat definitie vijf, zes en zeven zich beperken tot een specifiek gebruik van ‘manage’. Definitie twee, drie en vier zijn beschrijvende definities van manieren waarop de activiteit wordt uitgevoerd. Alleen definitie één omvat een doel, een richting, een reden, een motivatie, een beschrijving van WAT er gedaan wordt, in plaats van HOE er gedaan wordt. Managen is meer dan alleen doelloos “taking care or taking charge”, “dominating or influencing (a person) by tact, flattery, or artifice”, of “handling, directing, governing, or controlling in action or use”. “Taking charge” en dan de bietenbrug opgaan, dat is in mijn woordenboek wel managen, maar niet het schoolvoorbeeld van managen; ik zou het slecht managen noemen, omdat een fundamentele eigenschap van het managen (waarom doe je het) gemist wordt: het doel. Net zoals je het heen-en-weer bewegen van een poetslap schoonmaken zou kunnen noemen, als de poetslap meer viesmaakt dan schoonmaakt, dan doe je wellicht de handeling wel, maar je kan het niet met recht zeggen dat je schoonmaakt.

En daarmee kom ik tot de volgende vertaling voor de activiteit van ‘managen’:
Managen is het bezorgen van of slagen in prestaties, soms ondanks moeilijkheden of tegenslag of korter: Managen is het bezorgen van of slagen in prestaties omdat moeilijkheden en tegenslag net zoals eenhoorns en kabouters alleen maar een toevoeging zijn die van het wezenlijke doel, het behalen van prestaties, afleiden.

En ja, dat kan je doen door manieren als definitie twee, drie of vier in te zetten, maar waar het echt om gaat, de crux, dat wordt alleen in de eerste definitie goed weggezet: het gaat om dingen voor elkaar krijgen, doelen flexibel fiksen. Een belangrijke nuance die door Henry Mintzberg passend samengevat is in zijn boek: “Managers, not MBA’s”.

‘Management’ is dan het containerbegrip van alles wat te maken heeft met het bezorgen van of slagen in prestaties. De ‘manager’ is de persoon die ofwel slaagt in prestaties of de prestaties bezorgd.

Vanuit dat perspectief kan je management op alle vlakken (persoonlijk en professioneel) vervolgens verklaren. En je ziet hoe beperkt de Wikipedia definitie is, want een organisatie of onderneming naar de gallemiezen besturen past binnen de definitie, maar mist net de nuance van richting.

Posted by Rutger in NLP handleiding

Waarnemen en kalibreren

Hoe vaak komt de letter ‘F’ voor in de volgende tekst:

FINISHED FILES ARE THE EFFECTIVE RESULTS OF YEARS OF SCIENTIFIC STUDY COMBINED WITH EXPERIENCE OF YEARS OF TRUTHFUL WORK AND OF INTENSIVE REFLECTION FROM AN AWFUL LOT OF FRIENDS AND FAMOUS SCIENTISTS, WHO FAILED TO FOCUS ON FAILURES, BUT CONCENTRATED ON FAITHFUL FACTS.

Wat staat hier:

Vlgones een sduite aan een elgnese unvirestiet mkaat het neit uit in wlke vlgrodoe de lttrees in een wrood satan, het eigne dat blagnrijek is, is dat de ersete en de ltaatse ltteer op de gdoee palats satan. De rset kann ttaaol oiznn zjin maar tcoh kun je het geod leezn. Dit kmot dradoot we neit ltteer voor ltteer arpat lzeen maar wodoren in zjin gheeel.

Kan je dit lezen:

D323 M3D3D3L1NG L44T J3 213N T0T W3LK3 GR0T3 PR35T4T135 0N23 H3R53N5N 1N 5T44T 21JN. 1N H3T 83G1N W45 H3T 23K3R N0G M031L1JK D323 T3K5T T3 L323N, M44R NU K4N J3 H3T W44R5CH1JNL1JK 4L W4T 5N3LL3R L323N 20ND3R J3 3CHT 1N T3 5P4NN3N. D4T K0MT D00R H3T 3N0RM3 L33RV3RM0G3N V4N 0N23 H3R53N5. KN4P H3? D323 M3D3D3L1NG M4G J3 K0P13R3N 3N V3RD3R V3R5PR31D3N.

Onze waarneming

Hoeveel vaak komt de ‘f’ voor volgens jouw telling? De meeste mensen tellen er 16 of 17. Maar het zijn er meer:

FINISHED FILES ARE THE EFFECTIVE RESULTS OF YEARS OF SCIENTIFIC STUDY COMBINED WITH EXPERIENCE OF YEARS OF TRUTHFUL WORK AND OF INTENSIVE REFLECTION FROM AN AWFUL LOT OF FRIENDS AND FAMOUS SCIENTISTS, WHO FAILED TO FOCUS ON FAILURES, BUT CONCENTRATED ON FAITHFUL FACTS.

Het zijn er 23! Vooral het woordje ‘OF’ wordt vaak gemist. Er zit dus iets raars in ons waarnemen. Zelfs wanneer we ons concentreren, zien we niet alles…

En wanneer je het 2e stukje las als ‘Volgens een studie aan een Engelse universiteit…’, dan was je niet aan het waarnemen, maar dan was je de letters die er staan aan het vervormen tot woorden zoals je ze kent. Je leest dan iets wat er feitelijk niet staat. Wanneer dat stukje in een taal was geschreven die je niet kende, dan had je wel letterlijk de letters uitgesproken zoals ze er stonden. We verbinden onze waarneming aan wat we in het verleden hebben geleerd. We zien iets en proberen het onbewust te duiden. We zien niet wat er staat, we zien wat we kennen.

Het derde stukje laat je zien hoe snel dit proces gaat, hoe flexibel je hersenen zijn om snel te leren en uit het feitelijke waarnemen naar betekenis gaan.

Belangrijk NLP uitgangspunt: Ons sterkste instinct is niet de ‘will to survive’ maar onze drang om dingen vertrouwd te maken (‘will to make things familiar’).

Het zintuigensysteem

Wij nemen de wereld feitelijk waar door gebruik te maken van onze 5 zintuigen:

  • Ogen kijken (Visueel)

    Zintuigensysteem en waarnemen

    Zintuigensysteem en waarnemen

  • Oren luisteren (Auditief)
  • Lichaam voelt (Kinestetisch)
  • Neus ruikt (Olfactoir)
  • Mond proeft (Gustatoir)

Voor het gemak worden deze zintuiglijke systemen in NLP veelal afgekort tot: V A K O/G.

Omdat we naast waarnemen ook denken (tegen ons zelf praten) wordt er verschil gemaakt tussen Auditief tonaal (At: luisteren met je oren) en Auditief digitaal (Ad: tegen je zelf praten).

Ook wordt er onderscheid gemaakt tussen de verschillende manieren waarop je kan voelen (Kinestetisch):

  • Tactiel: voelen aan de buitenkant; waarnemen buiten jezelf
  • Proprioceptief: voelen aan de binnenkant; waarnemen binnen jezelf
  • META: waarde bepalende gevoelens en emoties

NLP stelt dat ieder mens een bepaalde voorkeur heeft bij de inzet van de zintuigen (V-A-K-O-G-Ad). Sommige zintuigen zijn beter ontwikkeld dan de andere. Dat is per mens verschillend, en aangezien zintuigen te trainen zijn, is het geen vastgesteld gegeven, en kan het per situatie verschillen.

Het primaire voorkeurssysteem van waarnemen (V A K O/G Ad) herkennen bij een ander is handig om beter contact te maken. Je kan het primaire voorkeursysteem bij een ander herkennen door:

  • Te luisteren naar de woorden die de ander gebruikt (predicaten)
  • Te kijken naar de lichaamshouding (fysiologie)
  • Te kijken naar de oogpatronen

Dit worden ook wel de accessing cues (toegangsignalen en –aanwijzingen) genoemd.

VAKOGAd overzicht

V – Visueel, zien

A – Auditief, horen

At – Auditief tonaal, luisteren

Ad – Auditief digitaal, praten tegen jezelf, ‘denken’

K – Kinestetisch, voelen

Kt – Kinestetisch tactiel, voelen aan de buitenkant

Kp – Kinestetisch proprioceptief, voelen aan de binnenkant

Km – Kinestetisch meta, waarde bepalend of emotie

O – Olfactior, ruiken

G – Gustatoir, proeven

Lead system (zoeksysteem)

NLP stelt dat iedereen een zintuiglijk weergavesysteem heeft waarmee iemand zich richt op een innerlijke ervaring, of een herinnerde ervaring opzoekt.

Als voorbeeld:

Zoek naar een ervaring waarin je zeker was van jezelf. Qua volgordelijke stappen kan je eerst een beeld ZIEN (visuele “lead”) van die ervaring, om je vervolgens te herinneren welke gevoelens horen bij dat moment van zekerheid (kinestetische weergave).

Dit lead system is met de oogpatronen goed te herkennen.

Synesthesie

Synesthesie is een proces waarbij de weergave in het ene zintuigensysteem direct een ervaring oproept in een ander zintuigensysteem. Beide systemen overlappen elkaar. Bijvoorbeeld wanneer je het geluid hoort van een krijtje over een schoolbord en direct de rillingen over je rug voelt lopen.

BMIR’s – Behavioral Manifestations of Internal Representation

BMIR’s zijn (minimale) non-verbale en verbale toegangssignalen die in verbinding staan met onze zintuigen, de VAKOGAd. Door te letten op BMIR’s kan je beter afleiden wat er bij de ander gebeurt. Het is daarbij belangrijk in de gaten te houden dat ieder mens uniek is; niemand heeft gelijke BMIR’s. Voordat je dus betekenis mag en kan geven aan de BMIR’s die je waarneemt moet je onderzoeken wat een BMIR specifiek bij iemand betekent (dat proces van afstemmen heet kalibreren).

In een gesprek letten op veranderingen in fysiologie en stem (kijken en luisteren) geeft je inzicht in het interne proces bij de ander. Je wellicht niet zien WAT er gebeurt, maar wel DAT er wat gebeurt.

Visuele BMIR’s – wat je kan zien veranderen

  • Spierspanning in het gezicht
  • Vochtigheid van de huid
  • Kleur(verandering) van het gelaat
  • Onderlip (grootte en kleur)
  • Oogbewegingen
  • Grootte van de pupil
  • Schuine stand van het hoofd
  • Ademhaling: plaats, snelheid, diepte
  • Houding
  • Hoek van de ruggengraat (hoofd, nek, schouders)
  • Arm -, hand- en vingergebaren
  • Verdeling van gewicht
  • Gezichtsuitdrukking, wenkbrauwen, kaken, mond

Auditieve BMIR’s – wat je kan horen veranderen

  • Toon
  • Tempo
  • Plaats
  • Hoogte
  • Volume
  • Ritme
  • Pauzes
  • Predicaten
  • Warmte
  • Intonatie en intonatiepatronen

Kalibreren

Wanneer je iets ziet of hoort bij iemand, en je wilt ontdekken wat dat betekent, dan noemt NLP dat proces van onderzoeken en afstemmen ‘kalibreren’. Wanneer je niet kalibreert, en BMIR’s een betekenis geeft ‘omdat dat meestal zo is’, dan ben je aan het gedachtelezen, of mindreaden. Omdat iedereen unieke BMIR’s heeft, is het proces van kalibreren erg belangrijk om feitelijk te blijven bij wat er gebeurt bij de ander in plaats van niet verder te komen dan wat jij denkt dat er gebeurt bij de ander.

Kalibreren is het ontdekken van toegangsignalen. In de basis is het een vermogen (vaardigheid) om verschillen te kunnen zien en/of horen. Om onderscheid te kunnen maken is het noodzakelijk tenminste 2 zijnstoestanden waar te nemen.

  • Een enkel signaal is een voorval zonder betekenis
  • 2 dezelfde signalen is toeval
  • 3 dezelfde signalen is een patroon (kalibratie)

Oefening waarnemen of gedachtelezen

Ga bij de volgende uitspraken voor jezelf na of het iets is wat je feitelijk ziet, of dat een een mening/waardeoordeel is:

  • Je ziet hem opgelucht adem halen.
  • Je kon zien dat ze niet tevreden was.
  • Ze stond ontspannen te presenteren.
  • Als hij praat beweegt hij met zijn handen.
  • Hij fronste terwijl hij naar beneden keek.
  • Hij fronste zijn wenkbrauwen om te laten zien dat hij twijfelde aan haar woorden.
  • Ze keek schichtig om zich heen.
  • Zijn stem trilde en klonk nerveus.
  • Terwijl hij praatte bewoog zijn hoofd.
  • Hij bloosde van schaamte.
  • Hij vind mij niet aardig want hij kijkt telkens weg als ik hem aankijk.
  • Hij schudde zijn hoofd dus was het er niet mee eens.
  • Zij knikte want ze is het er mee eens.
  • De Italiaan was erg tevreden; hij maakte een rondje met duim en wijsvinger: perfect!
  • De ene Griek vond het goed, hij zei “Ohkee.”. De andere niet, hij zei “Nee.”.
  • Zij gaat het doen, ze zei “Ja, ik doe het wel.”.
  • De Pakistaan schudde zijn hoofd, dus bedoelde nee.
  • De Arabier gaf geen hand aan de mevrouw, hij had geen respect.
  • De Japanner gaf geen hand aan de mevrouw, hij had geen respect.
  • De flipover heeft witte bladen van papier.

Klik hier voor een antwoordindicatie.

Dus:

WAARNEMING -> Betekenis geven -> MINDREAD

Feitelijk en objectief -> Betekenis geven -> Jouw werkelijkheid en subjectief

Werkelijkheid -> Betekenis geven -> Waardeoordeel en overtuiging

Accessing cues – toegangsignalen en -aanwijzingen

Overzicht BMIR’s (generaliserende mindreads)

Visueel Auditief (At en Ad) Kinestetisch (K en O/G)
Ademhaling Hoog, snel, onregelmatig Middenrif Diepe buikademhaling, langzamer
Gezichtsuitdrukking Ogen dichtknijpen Gefronste wenkbrauwen Ontspannen spieren
Stem Hoge neusklanken Stiltes, afgemeten, nadrukkelijk Laag, vanuit de adem
Tempo Snel, opgewonden Ritmisch Langzamer
Houding Rechte rug, kin omhoog Hoofd naar rechts beneden gebogen Hoofd naar links beneden, rug iets in elkaar gezakt
Gebaren Naar boven wijzen, in de ogen wrijven Kin in hand, rond oren wijzen Handen op de buik leggen, denkbeeldige handelingen uitvoeren

Eye accessing cues (oogpatronen)

In het diagram hieronder kan je de oogpatronen van iemand afleiden. Het is zo getekend alsof dit het gezicht is van iemand die jou aankijkt. De oogpatronen hieronder gelden voor de meeste rechtshandige mensen (standaard georganiseerd mens).

LET OP: KALIBREREN IS BELANGRIJK!

Eye accessing cues (oogpatronen)

Eye accessing cues (oogpatronen)

De ogen kunnen ook recht vooruit staan, uit focus (down-time; intern gericht), al dan niet met vergrote pupillen. Dat duidt op snelle toegang naar (directe) zintuiglijke informatie, voornamelijk visueel.

  • VC: visueel geconstrueerde beelden (ogen op recht); vaag, flitsend, duidelijk verbeelden, heldere toekomst
  • VR: visueel herinnerde beelden (omhoog verlaten ogen); fotografisch geheugen, totale herinnering, toekomstvisie, schitterend perspectief, opnieuw bekijken, kleurrijk geheugen.
  • ACt: Auditief geconstrueerde geluiden of woorden, tonaal (ogen horizontaal en aan het recht); repeteren, woorden zeggen.
  • ARt: Auditieve herinnerde geluiden of woorden (ogen horizontaal en aan de linkerzijde); woorden herhalen die gehoord zijn.
  • K: Kinestetische sensaties en gevoel (intern en extern, ook reuk en smaak, ogen onderaan recht); voelen, aanraken, warm, soepele tred, kietelen.
  • AD: Auditieve geluiden of woorden (ogen onderaan de linkerzijde); interne dialoog, praten tegen jezelf, “aha”

Vragen stellen om oogpatronen te kalibreren

VR

  • Welke kleur heeft je favoriete boek?
  • Welke kleur heeft het huis van de buren?
  • Is er een ronde tafel in je huis?

VC

  • Hoe ziet een zebra eruit met paars/oranje haar?
  • Hoe ziet een mier eruit met roze sokjes aan?
  • Wat ga je morgen doen?

AR

  • Hoe klinkt je favoriete instrument?
  • Hoe klinkt volledige rust en stilte?
  • Wat klinkt harder: jouw deurbel of een claxon?

AC

  • Hoe klinkt een piepende muis in een windtunnel?
  • Hoe zou een dweilorkest klinken op Mars?
  • Hoe klinkt mijn stem, als ik zou praten zoals Mickey Mouse?

AD

  • Hoe doe jij de dingen ‘s ochtends?
  • Wat zeg je tegen jezelf als je thuiskomt?
  • Hoe poets jij je tanden?

K

  • Hoe voelt het als je in de zon ligt?
  • Hoe voelt je rechtervoet aan als die slaapt?
  • Welke sok zit beter, die van je rechter- of van je linkervoet?

Bij onduidelijke oogpatronen kan je meer gedetailleerde vragen stellen. Vooral vragen met een vergelijking of contrast: Welke … is (vergelijking), … of …? Bijvoorbeeld Welke kleur is donkerder, bastogne- of ontbijtkoek?

Oefening Vragen om oogpatronen te kalibreren

Geef aan of de onderstaande vragen Vc, Vr, Ac, Ar, K (O,G) of Ad zijn

  • Hoe zou je huis er uit zien met roze verf?
  • Welke kleur had het haar van je moeder, toen je haar voor het laatst zag?
  • Ben jij je bewust van deze vraag?
  • Hoe gaat de melodie van je favoriete lied?
  • En hoe zou je favoriete lied klinken met kerstklokken op de achtergrond?
  • Hoe voelen smeltende sneeuwballen in je hand?
  • Wat zeg je nu tegen jezelf?
  • Hoeveel ramen heeft je huis?
  • Hoe klinkt een muntje dat op straat valt?
  • Hoe klinkt een grote sneeuwbui die in zee valt?
  • Hoe zou jij er uit zien met haar van goud?
  • Heb je voor meer ramen dan achter?
  • Wat zou beter zijn: je huis paars met witte stippen, of met rode strepen?
  • Welke kleur heeft je voordeur?
  • Wat zeg jij tegen jezelf net voordat je de fiets neemt?
  • Heb je een ronde spiegel in huis?
  • Hoe klinkt de zee?
  • Hoe zag vorig jaar de leukste kerstkaart er uit?
  • Hoe klinkt Donald Duck nadat hij een ballon met helium heeft ingeademd?
  • Hoe zal het voelen om op de maan te dansen?
  • Hoe smaakt je favoriete eten?
  • Hoe ziet de kaft van je favoritete boek er uit?
  • Hoe klinkt een krijtje op een schoolbord?
  • Hoe smaakt een grote hap watten?
  • Wat zeg jij tegen jezelf wanneer je een complimentje krijgt?
  • Wat zeg je tegen jezelf wanneer je voor de koelkast staat?
  • Wat vindt je van deze vragen?
  • Realiseer jij je wat hier nu gebeurd?
  • Hoe zie jij er uit als een teletubbie?
  • Hoe zou je kamer er uit zien wanneer deze blauw was?
  • Welke kleur had de kamer waar je bent opgegroeid?
  • Wat was het laatste wat ik gezegd heb?
  • Hoe voelt het wanneer je in een plas stampt?

Speciale oogwaarnemingen

  • Je kan aan de ogen zien of iemand ‘naar binnen gekeerd is’. Dat is het moment om ruimte voor nadenken te geven, of suggesties te geven (korte trance-staat).
  • Je kan aan de ogen zien waar iemand naartoe kijkt (richting) wanneer deze zich iets voorstelt: ver weg, dichtbij, hoog, laag etc.
  • TransDerivational Search (TDS): verwilderde oogpatronen, geeft aan dat iemand informatie zoekt, in verwarring is, en/of probeert betekenis te geven. Checken of na de TDS de informatie is gevonden, dan wel betekenis is gegeven kan handig zijn. Wederom een goed moment voor suggesties (korte trance-staat). Merk wat er gebeurt:
    • Je doet het weer, of niet soms…?
    • Misschien denk je aan de gedachten die je gisteren had…?
    • De vele kleuren die fruit kan hebben…
    • Er zijn leuke momenten geweest, nietwaar…?
    • Je bent nog iets vergeten, nietwaar…?
    • Wat is het dat je nu niet kan herinneren…?
    • Jij kan je beseffen dat je nu met een glimlach is altijd leuk…
    • Rijk zijn is een staat zijn zegt het woordenboek…
Posted by Rutger in NLP handleiding

Neuro-Linguïstisch Programmeren (NLP) leren

Neuro-Linguïstisch Programmeren (NLP) is een vaardigheid, die je op verschillende niveau’s kan leren. NLP leren past binnen persoonlijke ontwikkeling, doordat je een methode leert om te leren, te reflecteren, en doelgericht te veranderen. Telkens weer is er meer, mocht je dat willen. Hieronder beschrijf ik een soort stappenplan dat je kan gebruiken om kennis te maken met NLP, om vervolgens als het je bevalt een volgende stap te nemen om je vaardigheid te verbeteren.

  1. Verdiep je op globaal niveau in NLP. Vraag eens aan collega’s die een NLP opleiding hebben gevolgd wat het hun (professioneel en persoonlijk) heeft opgeleverd. Of ze het je zouden aanraden, en waarom dan. Kijk eens rond in je vriendenkring, wie heeft NLP gedaan en kan je meer vertellen? Zoek eens op internet naar aanbieders van opleidingen, en lees eens wat zij te vertellen hebben. Valt het je daarbij op dat iedereen een eigen verhaal heeft? Wat zijn de verschillen? Wat zijn de overeenkomsten? Kan jij je een globaal idee vormen van wat NLP biedt? Herken je de lijn in de verhalen van iets willen bereiken of iets bereikt hebben?
  2. Vraag jezelf eens af, wat jij zou willen bereiken? En als je tevreden bent, vraag je dan af wat er mogelijk zou kunnen zijn wanneer je iets meer van jezelf vraagt, de lat iets hoger zou leggen. Wanneer je daar een idee van hebt, of een globaal gevoel bij hebt dat er iets is, dan is het tijd om eens met dat idee als casus iets meer van NLP te proeven. Koop een boek! Een algemeen introductieboek in NLP is prima; wel een echt boek graag, niet een ‘gratis te downloaden handleiding NLP’ die bedoelt is voor marketing van een instituut. Een algemeen boek over NLP, zoals “NLP voor dummies” van Romilla Ready, “Je ongekende vermogens” van Anthony Robbins, of een ander NLP boek dat je eenvoudig kan vinden door bij Bol.com te zoeken op NLP (misschien tref je wel een boek aan dat meer in lijn ligt met je casus). Probeer geduld op te brengen terwijl je wacht op de bezorging, en wanneer je het binnen hebt dan bekijk je het boek eerst globaal met je de achterhoofd je casus, blader het een paar keer door en probeer wat casus-gerelateerde vragen te formuleren. Vervolgens lees je het boek door met telkens in je achterhoofd die casus. Hoe kan hetgeen daar geschreven in bijdragen aan jouw doel? Op die manier maak je het interactiever, en pak je de krenten uit de pap.
  3. Op zich ben je nu klaar met het leren van NLP. Bijvoorbeeld als je het boek “Je ongekende vermogens” van Anthony Robbins leest, leert en kent, dan is er eigenlijk niets meer dat je kan LEREN over NLP. Alle informatie en kennis die in een NLP Practitioner of een NLP Master Practitioner terugkomt staat in dit boek. Wat een opleiding of training nog toevoegt is de stap van KENNEN naar KUNNEN. Sommige dingen zijn vrij eenvoudig, zoals het SMART model, andere dingen spreken minder in woorden en kan je beter ervaren om het belang te voelen. Wil je meer, en overweeg je een training dan is een belangrijke stap om de juiste opleider te vinden. De juiste opleider voor jou. Om de juiste opleider voor jou te kunnen kiezen is het van belang om te weten wat de verschillen zijn tussen de opleidingen, zodat je kan bepalen of deze verschillen belangrijk zijn voor jou of niet. Maak eerst een lijst (Google op NLP Practitioner) met 20 opleiders. Ga naar de website, of bel eventueel, en let op de volgende zaken wanneer je een opleider kiest:
    1. Is er een kennismakingsavond of introductiecursus zodat je kan ‘voelen’ in hoeverre de trainer bij jou past, voordat je een grote stap als een NLP Practitioner doet? Sommige opleiders kiezen liever voor een één-op-één intakegesprek, maar dan mis je het gevoel van hoe de trainer is in een groep.
    2. Is de opleiding meer gericht op het actief ondergaan van de technieken teneinde persoonlijke groei te tijdens de opleiding te krijgen, of meer gericht op het leren toepassen van de technieken bij jezelf of anderen?
    3. Is de NLP Practitioner opleiding ook een NLP coach opleiding, of is de NLP coach een aparte opleiding?
    4. Alhoewel het niet een kleuterschool is die je uitzoekt, waarbij reistijd een belangrijke factor is, is het toch handig om  na te gaan hoe belangrijk het voor je is wat de locatie van de training is. Misschien heb je een voorkeur voor echte afzondering en een hotel, misschien wil je dichtbij en snel thuis. Let op dat het best heftige dagen zijn, dus dat je behoorlijk moe kan zijn aan het einde van een opleidingsdag.
    5. Is de opleiding gericht op een bepaalde context of doelgroep? NLP kan je op techniek niveau geven, waarbij er op een voorschrijvende manier wordt gedoceerd hoe je moet handelen, of op een hoger niveau waarbij het effect van de ideeën centraal staat. NLP kan gericht zijn op sportprestaties, op professionele prestaties, op gelukkig zijn, of is de opleiding gericht op het hogere, gericht op effecten. Het voordeel van een context-gebonden opleiding is dat deze een sterker leerrendement kan hebben, het nadeel is dat je daarna zelfstandig de transitie naar globale effecten, een verbreding in het denken naar algemeen proces moet maken. Voorbeeld: wanneer je een NLP opleiding doet die gericht is op sportprestaties, dan leer je hoe je NLP kan inzetten voor het behalen van de beste sportprestaties. Maar NLP is meer. NLP is ook andere contexten, afhankelijk van welk doel jij hebt. Met enkel deze opleiding gericht op sportprestaties leer je niet hoe je met NLP zo lui mogelijk kan zijn, bijvoorbeeld tijdens een vakantie. Mijn advies zou zijn om een opleider te kiezen die niet-normatief is, die niet voorschrijft. Een voordeel van deze manier van opleiden is namelijk dat je tijdens de opleiding ook gelijk leert hoe je context-gebonden NLP inzet, en dat je daar veel profijt van hebt.
    6. Hoe lang duurt de opleiding? De duur van NLP Practitioner opleidingen varieert. Korte trajecten van 7 dagen, lange trajecten van wel 22 dagen, en allerlei smaken daar tussenin. Het verschil in dagen komt terug in de diepte en de breedte. Trajecten van 7-11 dagen zijn vaak context-gebonden, gericht op snelle stappen en qua inhoud mager. Trajecten van 12-17 dagen hebben meestal een focus op de vaardigheid, en zijn algemener van opzet. Langere trajecten van 18-22 dagen zijn vaak gericht op vaardigheid en theorie. Wanneer je meer een denker bent die theorie en uitleg wilt, die wil snappen, dan kan je het beste voor een lange Practitioner kiezen, ben je meer een voeler of een doener dan kan je beter een traject van 12-17 dagen kiezen.
    7. Is er een kennistoets achteraf? Als je een denker bent dan kan het zijn dat dit je voorkeur heeft. Het feit dat er een kennistoets is betekent dat de opleider kennis belangrijk vindt, dus de kans is groot dat dat jij als denker beter tot je recht komt bij deze opleider.
    8. Is er een vaardigheidstoets achteraf? Of je nu een denker, doener of voeler bent, je doet de opleiding om vaardigheid te krijgen. Misschien dat er geen expliciete toets is, maar door deze vraag te stellen kan je wel inzicht krijgen in hoe belangrijk  het verwerven van vaardigheid is voor de opleider. Wanneer het enkel een aanwezigheidscertificaat zou zijn, dan neemt de opleider geen verantwoordelijkheid voor jouw leertraject, en is deze ongeschikt.
    9. Hoe is het traject zelf georganiseerd? Hoe zien de opleidingsdagen er uit? Hoe is de groepsgrootte? Welke investering (tijd en geld) wordt gevraagd? Praktische zaken. Let daarbij ook op de planning van de dagen, en de duur van de blokken.
      1. Alles wat boven de 6 uur netto (8 uur bruto) opleiding per dag  wordt gegeven raak je kwijt.
      2. Als er blokken zijn langer dan 2 dagen, dan stroom je over, en ben je het binnen een week weer kwijt (NLP Practitioners van 7 dagen aanéén zijn zonde geld!).
      3. Het is erg prettig als er tussen de blokken een stuk ruimte zit waarin je met de nieuw opgedane stof aan de slag kan in de praktijk, en dat je in het volgende blok daarop kan reflecteren (leertransfer).
      4. Het is erg prettig wanneer je na de opleidingsdagen een dag hebt om tot jezelf te komen, bijvoorbeeld een weekenddag of een vrije dag.
    10. Natuurlijk zijn er nog vele aspecten die meespelen die hier niet genoemd zijn. Zo zijn er opleiders die je aanbieden om het traject meerdere malen te volgen (en dat is een pré!) of om dagen te switchen of in te halen. Voel je vrij om deze aspecten mee te nemen, en te laten prevaleren! Wanneer jij je keuze hebt gemaakt, dan heb jij je keuze gemaakt.
  4. Nu je een overzicht hebt van opleiders en karakteristieken, kies er drie tot vijf (onthou dat aantal, dat gaat vaker terugkomen in je NLP opleiding) om daadwerkelijk kennis te maken. Ga naar een open dag of avond, bel ze op, stalk ze. Krijg gevoel bij de opleider, en stel zeker dat deze opleider ook daadwerkelijk jouw opleider gaat worden. Laat ze werken om jou te overtuigen. Leuke vragen waarmee je ze in het zweet kan krijgen:
    1. Er zijn verschillende stromingen in NLP heb ik ergens gelezen. Wat zijn de voordelen van deze stroming? En wat zijn de nadelen?
    2. Wat kan ik concreet na de NLP Practitioner? Wat heb ik er aan?
    3. Wat is NLP in 30 seconden samengevat? (McKinzie test: je snapt het pas wanneer je het in 30 seconden kan uitleggen).
  5. Na het bezoeken van de drie tot vijf opleiders, neem je even tijd voor jezelf. Laat je gevoel kristalliseren, en pas dan maak jij je keuze, waarbij je de optie NIET doen ook meeneemt.
  6. Doe eventueel de opleiding.
  7. Vervolgens ga je vanuit het huidige punt je kennis en vaardigheid versterken, verbreden en verdiepen
    • Je kan de NLP Master vervolgopleiding doen.
    • Je kan vervolgens een NLP Trainer opleiding doen. Mijn advies: doe dat bij één van de grote namen in NLP, een Tad James, Richard Bandler, John Grinder, Robert Dilts, etc. Zodat jij je kan verdiepen in zijn gedachten, zijn ideeën, zijn beeld. Modelleer hem, leer van zijn visie.
    • Lees boeken binnen de stroming die je hebt gevolgd voor verdieping van je begrip, kennis en vaardigheid.
    • Lees boeken buiten de stroming die je hebt gevolgd voor verbreding, nieuwe inzichten en een meer rijke niet-normatieve begripsvorming. Ontwikkel je eigen visie.
    • Lees boeken die ten grondslag liggen aan NLP, zoals boeken van Virginia Satir, Milton Erickson, Gregory Bates. Verdiep je in nieuwe grootheden.
    • Oefen, lees, blijf beoefenen! Pas het toe op nieuwe casus, blijf leren en veranderen.
    • Zoek mensen die gelijkgestemd zijn; zorg voor samen leren en ontwikkelen. Neem deel aan fora, schrijf zelf artikelen, coach regelmatig.
Posted by Rutger in NLP handleiding

Neuro-Linguïstisch Programmeren (NLP): Realiseer resultaten

Neuro-Linguïstisch Programmeren (NLP) gaat over het realiseren van resultaten.

NLP gaat over het proces van resultaten bereiken.

NLP gaat over het kiezen van de resultaten die jij wilt bereiken, en vervolgens over hoe je kan zorgen om die resultaten die je gekozen hebt te bereiken.

NLP kijkt daarbij naar anderen die vergelijkbare resultaten hebben bereikt, en modelleert het proces dat die eerder zeer succesvolle persoon (voor wat betreft dit specifieke resultaat) heeft gevolgd om tot dit excellente resultaat te komen.

NLP schrijft niets voor. NLP gaat over het proces van resultaten halen. En het proces staat los van het gewenste resultaat. NLP wil het proces naar het resultaat zo effectief mogelijk en efficiënt mogelijk laten zijn.

NLP laat je eerst op hoog niveau de locus-of-control nemen. Vervolgens een methode toepassen om te leren van anderen hoe je jouw resultaten gemakkelijker kan bereiken. En uit die methode volgen vervolgens specifieke recepten, NLP technieken, om een specifiek resultaat te bereiken.

Wanneer je NLP wilt leren, wanneer je wilt leren om resultaten te realiseren, dan is het goed om je eerst een beeld te vormen van wat NLP is, en inhoudt. Lees over NLP, ga eens in gesprek met iemand die een NLP opleiding heeft gedaan. Koop een boek (ik kan je “Je ongekende vermogens” van Anthony Robbins van harte aanbevelen vanwege de compleetheid, alhoewel de schrijfstijl redelijk ‘Walhalla’ is), lees het door, pik dingen uit het boek en probeer ze uit.

Wanneer je dat hebt gedaan, en je wilt meer, dan kan je kiezen voor een NLP opleiding. Of misschien een introductietraining in NLP waar je snel en eenvoudig vaardigheden leert die je overal kan inzetten. Er zijn veel opleidingsinstituten die een dergelijke introductie aanbieden, goedkoop en soms zelfs gratis, in de hoop dat je daarna verder gaat bij dat opleidingsinstituut.

Er zijn drie formele opleidingen in NLP:

  • een NLP Practitioner, waar je leert om de locus-of-control te nemen en je leert om NLP technieken uit te voeren. Een fijne opleiding waar je direct aan de slag gaat, en waar je ontdekt dat NLP vooral in het doen zit. NLP is niet iets om over te denken, om te beschouwen, maar om te doen. Het is een vaardigheid. Je zal ontdekken dat een begeleide training beter werkt dan het enkel lezen.
  • een NLP Master Practitioner, waar je leert om diepere en bredere veranderingen te bewerkstelligen, veranderingen die je nodig hebt om net zoals het rolmodel succesvol te zijn in de resultaten die jij wilt. Bovendien leer je zelf te modelleren, oftewel zelf NLP technieken uit te ontwikkelen, die op zich staande trainingen kunnen worden in een specifieke vaardigheid om een bepaald doel te bereiken.
  • een NLP Trainer opleiding, waarin je handvatten en tools krijgt (NLP technieken) die gericht zijn op het overbrengen van NLP. Eigenlijk is de NLP Trainer opleiding een opleiding op NLP Practitioner niveau (je leert technieken uit te voeren), en zou je als NLP Master zelf al in staat zijn om een goede NLP trainer te modelleren.

Na de opleiding is het aan jou om verder te gaan, op je eigen benen te gaan staan; de opleidingen zijn enkel een training waarin zaadjes van vaardigheden wordt geplant, vaardigheden die regelmatige oefening en verdieping nodig hebben.

Posted by Rutger in NLP handleiding

Help! Welke NLP opleider moet ik kiezen?

Iemand vertelde mij dat zijn werkgever (na veel gesoebat) goedgekeurd heeft dat hij een NLP cursus/training gaat doen, vanuit de optiek ‘werken met klanten’. Zijn vraag aan mij: heb jij een aanbeveling welke cursus ik moet doen, of waar ik het beste kan informeren?

Graag deel ik het antwoord wat ik hem kon geven:

—————–8<——————————

Eigenlijk zijn er maar twee opleidingen (NLP Practitioners) in NLP. De rest is allemaal afgeleid, toegepast, of uitgekleed. Zelfs de NLP Trainer opleiding is enkel een toegepaste NLP opleiding. Ik zou je dan ook aanraden om een algemene opleiding te doen; de toepassing in jouw specifieke situatie doe je dan zelf (mooi leereffect; houdt je bezig).

Deze algemene opleidingen zijn allereerst de NLP Practitioner, en als vervolg een NLP Master Practitioner.

Belangrijk daarbij is dat er een stroming is die uitgeklede versies aanbiedt, te herkennen aan het stempel “Society of NLP” van Richard Bandler. Wat je daar leert is ongeveer de helft van de andere stromingen.

Een volledige NLP Practitioner is zeker 14 dagen lang. Ga eens kijken bij de aanbieders, en wees daarbij jezelf: kan de trainer wel met jouw nieuwsgierigheid, snelheid en diepte omgaan? Stel vragen en vraag door: heeft de trainer voldoende bagage om adequaat antwoord te geven, of blijft deze je het antwoord schuldig. Dan ga je afknappen!

Een mooie test is om de trainer een onderbouwing te vragen hoe NLP bijdraagt aan jouw casus ‘werken met klanten’. Gewoon als algemene vraag poneren, en kijken hoe ze er mee omgaan. Vragen ze door, of gaan ze vanuit eigen ervaring verder? Eerst is goed NLP, tweede is slecht NLP. Komen ze met een passend antwoord, of vinden ze het lastig? Passend antwoord duidt op NLP kunnen toepassen en kunnen inleven, lastig duidt op ofwel een te theoretisch kader of een te specifiek toegepaste stijl.

Een goede NLP opleiding leert je algemene NLP ideeën situationeel toe te passen en geeft je de vaardigheid om NLP te doen. Als je theorie wilt, dan dan je beter een boek kopen dan een opleiding volgen. Een NLP opleiding (een goede) vraagt dan ook meer een hands-on training dan een docerende stijl.

Als ik zo vrij mag zijn, mag ik je Alphons Vinkesteijn aanraden? Hij is algemeen, weet waar hij het over heeft, goed rolmodel en heeft een duidelijke visie in NLP waar je over kan sparren met hem. Dat laatste maakt het extra interessant. Google maar op livinglife.nl, dat is zijn trainingsbureau.
Hij heeft gratis kennismakingsworkshops waar je vrijblijvend kennis kan maken met hem, en zijn beeld op NLP.

Als je bij een stuk of drie aanbieders zo’n gratis kennismaking doet (de meesten hebben dat), dan gewoon op gevoel je trainer kiezen.

Succes, en ik hoor graag wat het wordt!

Posted by Rutger in Archief

Persoonlijk viermoment: 4 jaar schrijven over NLP

Jeeeeh, vandaag bereikte ik een nieuwe mijlpaal: 150.000 woorden gepubliceerd, in ruim 450 artikelen over NLP, organisatie en management, allerlei zaken die ik ofwel wil delen, ofwel ooit geschreven heb en qua content wil veilig stellen. En ik heb nog een grote queue om te verwerken, veel aanvullende ideeën om te publiceren, en ook andere manieren om reeds gepubliceerde ideeën te presenteren.

Het is een mooi voorbeeld van hoe je met af en toe wat effort steken in een project, je gaandeweg uiteindelijk ineens verrast bent over hoeveel je al hebt bereikt. Een mooie strategie van nu iets doen zodat je het later niet meer hoeft te doen (iets in die strekking las ik in mijn eerste boek, “Je ongekende vermogens” van Anthony Robbins). Mooi om te zien hoe kleine bijdragen steeds bijdragen aan iets groters, en hoeveel je op de lange termijn kan bereiken. Hoe je jouw verwachting kan overtreffen, over hoe veel je kan bereiken op lange termijn.

Dit artikel zijn weer aanvullende woorden, artikel 452. Wat zou voor jou iets moois zijn om aan te werken? Waarover of waardoor zou jij verrast willen zijn over pak-m-beet 5 jaar? Wat zou een kleine, weinig moeite kostende stap zijn om die kant op te gaan? Elke dag een stapje, of elke week een stapje? Wanneer je op reis gaat, dan is de eerste stap het begin, en elke centimeter brengt je dichter bij je doel.

Een echt reisdoel heb ik niet voor deze site. Het is meer rondtrekken. En met verwondering van mijn ervaringen genieten. Zoals nu.

 

Dank je wel voor je bezoek. Ik hoop dat je hier kan vinden wat je verder helpt.

Posted by Rutger in Archief

Leren met een mindmap

De Mind Map Organic Study Technique (MMOST) is een techniek die door Tony Buzan is ontwikkeld. In 8 stappen verdiep jij je in een onderwerp, en je maakt gebruik van mindmappen om een beeld te krijgen, te completeren en aan het eind heb je een aantal mindmappen die je kan gebruiken om later snel de stof te kunnen herhalen.

Stappen:

  1. Blader snel door het materiaal om een globaal en algemeen beeld te krijgen van de stof.
  2. Bepaal hoeveel tijd je wilt besteden en hoeveel stof je wilt behandelen.
  3. Maak een nieuwe overzichtsmindmap, en vul deze alvast met wat je al weet over de stof (mentale haken creëren).
  4. Definieer leerdoelen per sessie, en maak een mindmap per leerdoel.
  5. Blader wat rustiger door het boek, bekijk de tekst, de inhoudsopgave, tabellen en plaatjes, etc. Dit geeft een goed beeld van het centrale idee, en van de op te zetten mindmap. Focus op de algemene structuur en de hoofdonderwerpen en -thema’s.
  6. Blader nogmaals door het boek, en leg dit keer de focus op het begin en eind van paragrafen, secties en hoofdstukken; voeg dit toe aan je mindmap.
  7. Lees het boek door, met speciale aandacht voor hetgeen wat je nog niet hebt gelezen en bekeken.
  8. Bekijk de mindmap en controleer of de overzichtsmindmap uit 3 en de leerdoelmindmap(pen) uit 4 compleet zijn. Vul aan indien dat niet zo is.
Posted by Rutger in NLP handleiding

Beperkende en constructieve (ondersteunende) overtuigingen

Er zijn twee soorten overtuigingen: beperkende (‘Limiting beliefs’) en ondersteunende (‘Empowering beliefs’).

 

De beperkende overtuigingen zijn beperkend omdat deze ons ‘beperken’ in ons gedrag. Als ik geloof dat iets te moeilijk voor me is, dan zal ik het waarschijnlijk ook niet proberen… Er zijn drie subcategorieën van de beperkende overtuigingen:

  • Overtuigingen van Hopeloosheid (dit is niet meer te redden, zonder hoop, alle niveau’s, outcome is niet haalbaar dus doe geen moeite, onmogelijk, slachtoffer van de situatie),
  • Overtuigingen van Hulpeloosheid (vaardigheden, het kan wel maar ik niet, ik ben niet goed genoeg) en
  • Overtuigingen van Waardeloosheid (identiteit; het kan allemaal wel, maar ik ben het niet waard).

 

De ‘empowering beliefs’ – ondersteunende overtuigingen, zijn ondersteunend omdat ze ons ‘ondersteunen’ in ons gedrag.

  • Geven hoop in de toekomst
  • Ondersteunen vaardigheid en verantwoordelijkheid (Be at cause)
  • Ondersteunen zelfrespect, zelfwaarde en zelfvertrouwen

 

Vaak ontstaan beperkende overtuigingen uit onbeantwoorde ‘hoe’-vragen. Bijvoorbeeld: wanneer je niet weet hoe ergens invloed op te hebben, is het makkelijk (comfortabel) te denken dat iets een vaststaand gegeven is dat niet veranderd kan worden.

Proces van overtuiging veranderen

 

Gedachte-virus

Een ‘gedachte-virus’ is een beperkende overtuiging welke werkt als een ‘self-fulfilling prophesy’ en daardoor inwerken op iemands moeite en kunnen om te helen, te verbeteren, te veranderen. Gedachte-virussen bevatten onuitgesproken vooronderstellingen waardoor ze moeilijk te identificeren zijn. Vaak doen ze zich voor als schijnbaar onneembare impasses in het veranderproces. In zo’n impasse ontstaat het gevoel: “Ik heb er alles aan gedaan om dit te veranderen en niets werkt.”. Bij zo’n impasse kan je de impasse-vragenlijst (NLP techniek) gebruiken.

Suspension of disbelief

Stap in het duister, sprong in het diepe, sprong van vertrouwen, uitgesteld ongeloof. Soms wil je dat iemand een overtuiging aan de kant zet, tijdelijk, zodat deze opener is. Gebruik dan een as-if frame, of zelfs een as-if-as-if frame.

Refereer dan aan de volgende staat, en roep deze op:  Bij het lezen of kijken van een fictief verhaal (zoals via een boek, film of televisieserie) ben je bereid om gebeurtenissen uit het verhaal waarvan je weet dat deze in werkelijkheid niet mogelijk zijn te accepteren als zijnde ‘wel mogelijk”’. Je zal er dan niet te diep over nadenken en je niet af laten leiden van het verhaal door de gedachte dat wat je ziet of leest nooit echt kan gebeuren of ingaat tegen jouw logica.

Kernovertuiging

Er is een cascade effect tussen overtuigingen. Let er daarbij op dat het HANDELEN de waarheid is, de rest is sociaal denken 😉

Een overtuiging die in meerdere contexten voorkomt en min of meer het hetzelfde blijft noemen we een kernovertuiging. Je kan kernovertuigingen herkennen aan een patroon dat vaker te zien is in meerdere contexten, of je kan de kernspeurder (NLP techniek) gebruiken.

 

“The thing to realise about beliefs is that they are not intended to match exisiting reality. They are intended to provide a motivation and a vision so that your actual behaviour can begin to develop and rise to meet them.”

“A belief is a generalization about a relationship between experiences.

uit: Changing Belief Systems – Robert Dilts

 

“Ontevredenheid komt voort uit verlangen, alle problemen komen voort uit onwetendheid.” – De vier edele waarheden, Boeddha.

Posted by Rutger in NLP handleiding

Handout NLP oogpatronen kalibreren

Eye accessing cues oogpatronen leeg

 

VR

Welke kleur heeft je favoriete boek?

Welke kleur heeft het huis van de buren?

Is er een ronde tafel in je huis?

 

VC

Hoe ziet een zebra eruit met paars/oranje haar?

Hoe ziet een mier eruit met roze sokjes aan?

Wat ga je morgen doen?

 

AR

Hoe klinkt je favoriete instrument?

Hoe klinkt volledige rust en stilte?

Wat klinkt harder: jouw deurbel of een claxon?

 

AC

Hoe klinkt een piepende muis in een windtunnel?

Hoe zou een dweilorkest klinken op Mars?

Hoe klinkt mijn stem, als ik zou praten zoals Mickey Mouse?

 

AD

Hoe doe jij de dingen ‘s ochtends?

Wat zeg je tegen jezelf als je thuiskomt?

Hoe poets jij je tanden?

 

K

Hoe voelt het als je in de zon ligt?

Hoe voelt je rechtervoet aan als die slaapt?

Welke sok zit beter, die van je rechter- of van je linkervoet?

 

 

Bij onduidelijke oogpatronen kan je meer gedetailleerde vragen stellen. Vooral vragen met een vergelijking of contrast: Welke … is (vergelijking), … of …? Bijvoorbeeld Welke kleur is donkerder, bastogne- of ontbijtkoek?

Posted by Rutger in NLP handleiding

Professioneel succesvol in vijf stappen

Vijf stappen die je kan nemen om professioneel succesvol te worden, en te blijven:

1. Personal branding. Wordt herkenbaar, laat zien waarvoor je staat. C.V. met persoonlijke noot, eigen website, zichtbaar op social media, straal passie uit. Beeldmerk/logo met verhaal geeft eigenheid. Weet in 30 seconden uit te leggen wat je doet.

2. Onderscheidend vermogen binnen je vakgebied. Weet net iets meer, een bredere ervaring, aanpalende gebieden.

3. Blijf op de hoogte, en ontwikkel jezelf verder. Cursussen, opleidingen, seminars, literatuur, vakbladen, netwerken om ervaring uit te wisselen. Wanneer je 1 boek per 2 weken leest, lees je al snel 20 boeken per jaar. Dan behoor je tot de top!

4. Werk aan lange termijn relaties. Onderhoudt warme contacten met (oud) collega’s en opdrachtgevers, maar ook informeel. Wees in de inner circle. Bouw een vertrouwensrelatie op.

5. Blijf bij jezelf, en doe alleen dingen die je passen. Doe dingen alleen vanuit plezier, dingen waar je goed in bent. Durf nee te zeggen en door te schuiven binnen je netwerk. Deel kennis.

Posted by Rutger in NLP handleiding

Ontdek NLP.

“Wat is NLP?” is de centrale vraag in deze introductie in NLP. Een vraag die je nieuwsgierig kan maken naar meer NLP, en die hier wordt beantwoord vanuit NLP. Veel plezier met het volgen van deze mini-cursus, en vooral met de nieuwe mogelijkheden die het je gaat bieden!

Ik nodig je uit om mee op reis te gaan, open en nieuwsgierig naar wat komen gaat. Ons doel bij deze introductie is jou te informeren en voornamelijk te laten ervaren wat NLP is. Wellicht heb je al artikelen of boeken gelezen over NLP of ben je er op een of andere manier mee in contact gekomen, en misschien dat sommige stof je bekend voorkomt, wellicht ook niet. Het is allemaal goed, het doet er niet toe. Het enige wat telt, is dat jij ontdekt en ervaart hoe simpel sommige veranderingen van perspectief kunnen zijn. Aan het einde van deze korte introductie in vijf stappen (hieronder) kun je terugkijken op een nieuwe ervaring. Jouw ervaring met NLP en wat het voor jou kan betekenen. En… weet dat er nog veel meer is…

Start introductie: overzicht

De waarde van NLP is in the eye of the beholder. Concreet, wat het is: een methode waarmee je gedrag kan vastleggen en overdragen. Een methode die leidt tot gedragsmodellen (NLP technieken).

De methode van NLP (het modelleren) is gericht op EFFECTIEF gedrag. Bijvoorbeeld: Iemand kan goed communiceren, die gebruik je als rolmodel bij het modelleren, waar dan een NLP techniek op het gebied van communiceren uit voortkomt. Bekende contexten waarin dit is gedaan: communicatie, professioneel handelen, spiritualiteit, lesgeven, sales, motivatie, soft skills, onderhandelen etc.

NLP is een andere (aanvullende) manier van kijken, die een andere manier van handelen mogelijk maakt. Niet beter of slechter, enkel situationeel toepasbaar. Soms wil je een situatie benaderen vanuit waarheid en feiten, zoals je dat leert in het reguliere onderwijs. Soms vanuit effectiviteit, en dat leer je bij een NLP opleiding.

Het grote uitgangspunt bij NLP is dat het niet de werkelijkheid is die leidt, maar de individuele BELEVING van de werkelijkheid.

 

1. Wat is NLP?

NLP staat voor Neuro-Linguïstisch Programmeren.

Met de naamgeving wilden de ontwikkelaars van NLP (Richard Bandler en John Grinder) aangeven dat er een interactie bestaat tussen onze neurologie ofwel onze hersenen, de linguïstiek ofwel de taal die wij gebruiken en ons gedrag en dan met name de patronen (programma‘s) in ons denken en doen.

Het aardige van NLP is daarbij dat het niet zozeer een verklaring wil geven hoe deze precies interactie werkt, het legt de focus op nagaan welke effecten in deze interactie te behalen zijn. Een procesbenadering, en niet zozeer vanuit feiten en zaken. Dat geeft dan ook gelijk het bijzondere aan van NLP, ten opzichte van ons klassieke wereldbeeld aan: het is niet de werkelijke werkelijkheid die wij beleven waar wij op reageren, het is wel de beleving van onze eigen werkelijkheid die ons stuurt en waar wij zelf invloed op hebben. Onze enige echte werkelijkheid is de beleving in onze hersenen van de werkelijkheid.

NLP wordt gedefinieerd als “de studie van de subjectieve ervaring.”. En bij die studie hoort een methode, een methode die door toepassing weer leidt tot technieken. Een methode, die modelleren heet, waarmee je de interactie bij een rolmodel, een expert, in kaart brengt en overdraagbaar maakt.

Maar…

Is dat het antwoord wat je zocht? Weet je nu genoeg? Het is een antwoord…

Ik vergelijk NLP graag met wijn. Je kan er boeken vol over lezen, vele websites bekijken… Uiteindelijk gaat het er om dat je de fles hoort ontpoppen, het inschenken en bijbehorende klokken hoort, het glas gevuld ziet worden, het glas voelt, de wijn ruikt en proeft…

En als je dan een lekkere wijn hebt gevonden, en je bent enthousiast geworden, probeer dat maar eens over te brengen aan iemand zonder die ervaring. Het woord wijn, dat betekent niets voor je zonder een bijbehorende ervaring.

En dan nog… Sommige mensen hebben prettige ervaring met wijn, en zullen je enthousiasme kunnen delen. Andere mensen hebben een mindere ervaring met wijn, en zullen je meewarig aankijken…

Iedereen ziet de wereld op zijn of haar eigen manier. En die manier wordt gevormd door wat ons verteld wordt, door wat we meemaken, door wat we van anderen leren, door de boeken die we lezen, door de media die we volgen, en zo voort.

Alles wat we sinds onze geboorte zien, horen, ruiken, voelen en proeven zijn leermomenten. Leermomenten die we betekenis geven met ons denken. Waardoor bijvoorbeeld een objectief iets als wijn, opeens context en betekenis krijgt: lekker, gezellig, vervelend, vies, en wat je maar kan verzinnen. Waarmee je de keuze krijgt, vanuit de ervaring en verwachting, om wel of geen wijn te bestellen. Afhankelijk van de situatie.

En dat speelt ook voor NLP. De betekenis van NLP is in de ervaring met NLP. Je kan boeken lezen wat je wilt, kennis opdoen, maar dat is slechts stof. En stof kan je wegblazen… Dan blijft er niets over dan wat dwarrelende pluisjes.

Het gaat om mogelijkheden krijgen, keuzes maken, afhankelijk van de situatie.

NLP gaat over hoe wij alles in perspectief ervaren, en hoe wij in ons waarnemen en denken betekenis geven, en hoe we daar mee om kunnen gaan op een effectieve manier. Vandaar dat je wellicht al eens gelezen hebt dat NLP de studie van de subjectieve ervaring is.

Maar het is meer dan dat. NLP is een houding: een houding waarmee wij ons perspectief kunnen veranderen. NLP is een methode: een methode waarmee we effectief van anderen kunnen leren; van mensen die iets heel goed kunnen. En NLP bevat een grote hoeveelheid technieken, ideeën en inzichten (ontstaan uit de methode). Technieken, ideeën en inzichten over communicatie, bijvoorbeeld. Over coaching. Over lesgeven. Over conflicthantering. Over relaties. Over zelfvertrouwen en zelfverzekerdheid. Over contact maken. Over vrijheid en ruimte, over rust. Technieken die meer keuzevrijheid en mogelijkheden geven in verschillende situaties, wanneer je ze leert toe te passen.

Ander omschrijvingen van NLP kunnen je misschien nog meer aantonen dat de omschrijving van NLP voor iedereen anders is:

  • NLP is een houding en een methode met in haar kielzog een serie aan technieken.
  • NLP is een methode voor persoonlijke ontwikkeling – gereedschap om prestaties te verbeteren, van jezelf en van anderen.
  • NLP is een geweldige ervaring!
  • NLP is een model voor effectieve communicatie – een praktische en pragmatische verzameling van inzichten en methodes die de communicatie met jezelf en anderen kan verbeteren.
  • NLP is een tas vol met enorm krachtige communicatiegereedschappen.
  • NLP is een manier om te modelleren – ofwel om overdraagbare modellen te maken van menselijk gedrag.
  • NLP is de manier om mensen te begrijpen.
  • NLP is de kunst van succesvol functioneren.
  • Het doel van NLP is meer persoonlijke vrijheid.
  • NLP is nu, boven alles, een houding & een methode die leiden tot modellen & technieken waarmee jij bijvoorbeeld merkt hoe je nieuwgierigheid groeit, hoe meer je openstaat, eigenlijk alles wat jij nodig hebt, om je eigen leven te leiden (met e-i) door veel positiever overtuigd te zijn waarmee je handelen & je denken & uiteindelijk je gevoel verandert.

Zo veel verschillende mensen, zo veel verschillende omschrijvingen. En welke definitie voor jou de beste is? Daar kom je achter door NLP te ervaren. Voor jezelf. Omdat woorden tekort schieten.

2. NLP gaat om Doen en Ervaren

NLP ervaren doe je door NLP te doen. Dus als je een boek leest, lees het met de vraag in je achterhoofd: hoe kan ik dit NU uitproberen en toepassen? Zet jezelf in de actieve modus, neem het heft in handen, zorg dat je de woorden die je leest omzet in actie! Doe de oefeningen! Een NLP boek is niet om te lezen, een NLP boek is om te doen. En voel wat je voelt, ervaar wat je ervaart, wanneer je doet. Dat gevoel, die ervaring die jij hebt, dat is wat NLP voor jou is. De ene techniek sterker dan de andere. De andere techniek beter bij jou passend dan de ene. Voel, en ervaar. En neem mee wat je kan gebruiken.

Voorbeeld van het effect van taal

Stel je voor, je hebt een afspraak om morgen iets te gaan doen, na eerst gezamenlijk een kopje koffie gedronken te hebben. Hieronder staan 10 verschillende formuleringen van de manier waarop je dat tegen jezelf kan zeggen. Lees ze eens door, en stel vast wat ze qua inhoud ongeveer betekenen:

 

  • Ik moet morgen op tijd zijn voor de koffie
  • Ik mag morgen niet te laat zijn voor de koffie
  • Ik kan morgen op tijd zijn voor de koffie
  • Ik zal morgen op tijd zijn voor de koffie
  • Ik ben morgen op tijd voor de koffie
  • Als ik morgen niet op tijd ben, dan is er geen tijd voor koffie
  • Morgen ben ik op tijd voor de koffie
  • Misschien ben ik wel op tijd voor de koffie
  • Als ik morgen maar op tjd ben voor de koffie
  • Lekker, koffie voor we starten morgen

 

 

 

 

De volgende vragen mag je voor jezelf beantwoorden, neem even rustig de tijd, en sta eens stil bij het antwoord.

  • Welke van de bovenstaande tien formuleringen, zou jou het meeste motiveren?
  • Ken je misschien een nog meer motiverende formulering, die er nog niet staat?
  • Welke van de bovenstaande formuleringen, zou jou het minste motiveren?
  • Nu je dit verschil herkent, hoe zou je dat kunnen gebruiken, in jouw communicatie, met jezelf, en met anderen?
[color-box customcolorpicker='#d0d0d0']
Welke formulering voor jou het meeste effect heeft, welke voor jou het minste effect heeft... Dat is heel persoonlijk. Dus wanneer je wilt concluderen hoe je dit gebruikt in de communicatie met jezelf, dan zou je kunnen stellen dat je het beste deze formulering kan gebruiken om je eigen doelen vast te stellen. Echter, in communicatie met anderen... is bewustwording dat de formulering verschil maakt het ultieme, zonder dat je kan concluderen welk verschil er precies is. Je kan het effect bij of voor een ander niet vooraf voorspellen. 
[/color-box]

NLP zit vol met dit soort inzichten, als een grote verzameling. Soms minder gericht op inhoud en feiten, de manier zoals je die waarschijnlijk wel kent van school, vaak meer gericht op gewenst effect bereiken: effectief communiceren. Afhankelijk van de situatie, met in je achterhoofd wat je wel wilt, en wat je niet wilt, kiezen wat te doen. Flexibel.

Ervaar: Uitgesteld ongeloof

Een opdracht..! Huiswerk.., of zoals ik het met een NLP-bril op zou noemen: thuisvermaak…

En wel echt even doen, niet stiekem overslaan en verder gaan, het gaat om de ervaring…

Neem even de tijd om lekker op te gaan in een film. Kijk eens welke films er draaien in de bioscoop, en ga gewoon! Of misschien heb je nog een film liggen die je wilt zien, of kijk eens in de aanbiedingsbakken bij de goedkope films. Misschien dat die ene film er wel tussen ligt. Heb je zelf geen idee welke film je zou kunnen kijken, dan kan je één van onderstaande suggesties kiezen ( titel, slogan en trailer). Moeilijk kiezen? Doe maar de bovenste die je nog niet kent…

En als je de film gekeken hebt dan gaan we verder. Geef jezelf nu eerst maar eens een leuke tijd, je hebt het verdiend!

Suggesties

Mr. Nobody, Nothing is real, everything is possible.

The Matrix, Remember there is no spoon.

The Truman show, On The Air. Unaware.

Eternal sunshine of the spotless mind, Would you erase me?

Big Fish, An adventure as big as life itself.

Brammetje Baas, een film om bij stil te staan.

[color-box customcolorpicker='#d0d0d0']
Deze suggesties komen niet uit de lucht vallen. Het is ook mijn persoonlijke filmtipparade niet. Elke film is min of meer NLP gerelateerd. Mr Nobody en het concept van keuzes maken. The Matrix en waarnemen & werkelijkheid. The Truman show en het verschil tussen werkelijkheid en de beleving van werkelijkheid. Eternal sunshine of the spotless mind en ecologie, of veranderingen en de omgeving. Big Fish over submodaliteiten, ofwel kleur brengen in je leven, over relaties en werkelijkheden, over respect voor wereldmodellen. Brammetje Baas over normen en waarden, over het effect van je communicatie. En nog veel meer, maar daar is deze box te klein voor...
[/color-box]

STOP, kijk de film, daarna hier verder…

En, leuke film? Ging je er in op? Kon jij je inleven in de hoofdpersoon, meeleven met het verhaal? Wat vond je het meest aansprekende deel? En wat het minste?

Ik vind dat geweldig, die stunt die je denkvermogen uithaalt, waardoor jij in staat bent om helemaal te vergeten dat je naar acteurs zit te kijken, op een set, met kunstmatig licht… Tja, je weet het wel terwijl je zit te kijken, maar je kiest er voor om met andere ogen te kijken, je kiest om je ongeloof uit te stellen, en dat wat je ziet tijdelijk voor waar aan te nemen…

En die schakeling kan je vaker maken. En waarom je dat zou doen? Omdat je dan bijvoorbeeld beter kan luisteren naar een ander. Je begrijpt de ander beter, doordat je je eigen oordelen, meningen en adviezen tijdelijk loslaat, en daardoor oor hebt voor wat de ander probeert over te brengen.

Wat kan je hier mee

Zoals veel van de vaardigheden in NLP, kan je op de oude vertrouwde manier handelen in situaties, of op deze nieuwe manier. Deze nieuwe manier is niet beter of slechter, alleen anders. En mijn uitnodiging aan jou is om gewoon, in drie passende situaties, deze nieuwe manier uit te proberen. Zodat je ervaring opdoet, en de voordelen, nadelen en interessante kanten ontdekt van deze nieuwe manier, zodat je deze naast de oude manier kan leggen, om voortaan te kunnen kiezen hoe je handelt. En daarmee ben je flexibeler geworden, heb je een extra mogelijkheid gekregen om te handelen.

En extra mogelijkheden, meer manieren om te handelen, geeft meer persoonlijke vrijheid. Meer keuzemogelijkheden.

Uitnodiging thuisvermaak

Ervaar in drie passende situaties hoe het is om in een staat van uitgesteld ongeloof te luisteren. Ervaar wat er anders is, wat voordelen zijn, wat nadelen zijn, wat je verder opvalt. Ga vervolgens na in wat voor situaties je dit zou kunnen gebruiken, en wat voor situaties juist niet.

Zie de wereld als een zandbak, of een speeltuin. Spelen om te leren, proberen om te ervaren. Nieuwe manieren ontdekken door nieuwe ervaringen op te doen. Veel plezier!

3. Ervaar de NLP Basisvooronderstellingen

Binnen NLP worden een aantal basisovertuigingen gehanteerd, die voor waar worden aangenomen. Het is dus niet gezegd dat het waar is, maar door onze hersenen in de stand van ‘uitgesteld ongeloof’ te zetten, doen we net alsof ze waar zijn. De discussie waar/niet waar, waarheid en werkelijkheid is binnen NLP onbelangrijk: het gaat bij NLP om de vraag: “Hoe kan je het gebruiken?”. En hoe krachtig de NLP Basisvooronderstellingen zijn, dat gaan we hier ervaren.

Om te beginnen, wil ik je vragen om eens in gedachten terug te gaan, naar een moment waar je een interactie had, een gesprek of een vergadering of een andere ontmoeting, waarbij het niet lekker liep in de communicatie. Het hoeft niet direct een conflict te zijn, maar het mag wel. Gewoon een voorbeeld, het maakt niet uit, om even mee te spelen. Heb je er een gekozen?

Waar was je toen? Wie waren er bij je? Wat zag je allemaal? Welke kleuren? Welke vormen? Wat hoorde je erbij? Wat voelde je toen, daar? Wat zei je tegen jezelf? Om even contact te maken met de situatie zoals die toen daar was.

Wat we nu gaan doen is de 10 basisvooronderstellingen 1 voor 1 af, en we gaan aannemen dat deze basisvooronderstelling waar is (ons ongeloof uitstellen) door een bril op te zetten van de basisvooronderstelling en daar doorheen kijken naar die situatie. En dan mag je ervaren wat dat betekent voor die situatie…, wat je anders ervaart…, welke nieuwe mogelijkheden er ineens blijken te zijn. Veel plezier!

De kaart is niet het gebied

Van jongs af aan nemen wij de werkelijkheid om ons heen tot ons, via onze zintuigen. Enkel een deel van de werkelijkheid, want onze zintuigen nemen slechts een piepklein deel waar van alles wat er is. Met dat alles wat we zien, horen, ruiken, voelen & proeven, denken we een soort plattegrond in ons hoofd van de werkelijkheid. Het is dus niet de werkelijkheid, enkel een subjectieve afspiegeling van de werkelijkheid, ons eigen wereldmodel. Wij handelen niet op basis van de werkelijkheid, wij handelen op basis van ons wereldmodel, op wat we in het verleden hebben geleerd. Bijvoorbeeld, wellicht heb je geleerd dat het wereldbolletje op de foto rechts verkeerd om staat…

Ook daar in die situatie. Kijk nu nog eens, in alle rust, naar die situatie, en zet daarbij de bril “De kaart is niet het gebied.” op. En voel wat je voelt, ervaar wat je ervaart, merk wat er verandert.

Respecteer ieders model van de wereld

Iedereen heeft zijn eigen ervaringen, zijn eigen leerproces. Iedereen heeft een eigen wereldmodel, dat ontstaat door de unieke ervaringen die enkel die persoon meemaakt. Iedereen heeft dus een andere plattegrond in zijn hoofd gebaseerd op vroegere lessen. Niet beter, niet slechter, enkel anders. Heb respect voor de lessen van een ander, die voortkomen uit de ervaringen die die persoon heeft meegemaakt. Je hoeft het er niet mee eens te zijn, enkel met alle respect voor de ervaringen en lessen die de ander heeft.

Kijk nu nog eens naar die situatie, in alle rust, en zet daarbij de bril “Respecteer ieders model van de wereld.” op. En voel wat je voelt, ervaar wat je ervaart, merk wat er verandert.

De betekenis van je communicatie wordt bepaald door de respons die je krijgt

Communiceren is een actief proces van informatie overdragen. Even kort door de bocht, maar dat is wat het is. Waarom communiceer je eigenlijk? Doe je maar wat, of wil je er iets mee bereiken? Effectief communiceren houd in dat je iets wil bereiken; effectief betekent tenslotte doelgericht.

Stel je voor een hond ligt in de weg, en je wil dat deze hond zijn mand ingaat. Je zegt met strenge stem: “Ga je mand in!”. Ligt het vast wat er nu gebeurt? Zoals wanneer je tegen een steen aanschopt, dat je precies kan uitrekenen wat er gebeurd (energie overdragen in plaats van informatie)? Nee. De hond kiest zijn eigen reactie. De hond kan blijven liggen, de hond kan enthousiast van de aandacht naar je toe komen, de hond kan eigenlijk elk gedrag vertonen wat in de mogelijkheden ligt. Misschien verwacht je wel dat de hond naar zijn mand zal gaan, maar dat ligt niet vast. Of “Ga in je mand!” de juiste communicatie was, hangt af van de reactie van die hond op dat moment. En wanneer de hond doet wat je wilt, dan is de betekenis van je communicatie dus de juiste geweest. Wanneer de hond iets anders doet, dan is je communicatie niet de juiste geweest, want je hebt het resultaat niet bereikt. Je hebt dan niet de juiste informatie overgedragen, op de juiste wijze, om je doel te bereiken. Wees dus flexibel in je communicatie: wanneer iets niet werkt, doe iets anders!

Tijd om vanuit deze gedachte naar die situatie te gaan kijken, in alle rust, met daarbij de bril “De betekenis van je communicatie wordt bepaald door de respons die je krijgt.” op je neus. En voel wat je voelt, ervaar wat je ervaart, merk wat er verandert.

Weerstand is een excuus

Weerstand is een excuus, ja. Weerstand geeft aan dat de ander niet wil. En dat geeft jou (althans degene die het woord weerstand gebruikt) het excuus om zich niet meer in te spannen. Lekker makkelijk. Het ligt aan hullie, zij hebben weerstand.

Terwijl, eigenlijk, jij er voor kiest om er geen energie meer in te steken, om de ander mee te krijgen. En dat is goed, dat mag natuurlijk altijd en keuze zijn. Maar het is jouw keuze, niet hun weerstand… Besef je dat.

Er zijn geen onwillige mensen. Er zijn wel inflexibele communicatoren.

In de situatie die jij hebt gekozen, was daar iets met ‘weerstand’..? Kijk nog eens, maar nu door deze bril “Weerstand is een excuus.”? En voel wat je voelt, ervaar wat je ervaart, merk wat er verandert.

Ieder mens heeft alles in zich om alles te kunnen bereiken

Iedereen kan leren. Dus alles wat je NU nog niet kan, zou je straks wel kunnen. Persoonlijke situaties kunnen veranderen, dus alles wat nu niet kan door omgevingsfactoren, zouden straks met andere omgevingsfactoren wel kunnen. Het enige wat je bereikt met het tegenovergestelde denken, is dat je niets doet en dus dat het waarheid wordt.

Er zit nog een diepere werkelijkheid achter deze stelling, en die heeft te maken met het waarom je iets wilt bereiken. Het gaat namelijk niet om de dingen of de zaken maar om de gevoelens die de dingen en zaken naar verwachting zullen opleveren. En dat gevoel dat je wilt bereiken, dat bezit je al van binnen. Wij maken ons enkel wijs dat we de dingen of zaken nodig hebben om het gevoel te bereiken…

Wat doet deze bril met jouw situatie..?

Elk gedrag heeft in de basis een positieve intentie

Om (wat dan ook) te doen, om in actie te komen, heb je motivatie nodig. Motivatie gaat voor de actie uit. Zelfs als je niets doet, kan je daar heel gemotiveerd in zijn…

Laten we eens een experimentje doen: ga eens na bij jezelf, wanneer was de laatste keer dat jij jezelf hebt gesaboteerd? Dat jij iets gedaan hebt vanuit een negatieve intentie voor jezelf? Wellicht dat je, wanneer je erg je best doet, wel met een voorbeeld kan komen. En als ik dan vervolgens de vraag stel: “En wat leverde jou dat toen op, zodat je het toch deed?”, dan zal je zien dat zelfs toen een positieve intentie (voor jezelf) aanwezig was.

Het wil niet zeggen dat de positieve intentie een bijdrage moet zijn aan het grotere goed en het grotere geheel, of zo. Nee, er zat iets positiefs in, gezien vanuit jouw unieke wereldmodel. Je verwacht een positief resultaat met alles wat je doet. Dat is motivatie, en dat maakt dat je in actie komt.

En als we naar die situatie kijken… Wat waren daar de positieve intenties…? Heb je daar een bril voor nodig om ze te kunnen zien?

Er is geen mislukking, enkel feedback

Of iets lukt of niet, meet je door te kijken of het voldoet aan je doel achteraf. Bij een ander doel zou dezelfde prestatie succes betekenen. Terwijl je vooraf, gegeven de informatie die je toen had, het beste koos uit de mogelijkheden die er toen waren in de positieve intentie. En eigenlijk nihileer je jouw inspanning. Je hebt dingen gedaan, en je bent tot nieuwe inzichten gekomen. Je hebt geleerd.

Elk gedrag, elke inspanning, elk resultaat: het is een prestatie. Of het nu wel of niet je doel was. Geef die inspanning ook de credits die het verdient. Natuurlijk is het fijn als je dichter bij je doel komt, en dat was ook de initiële intentie. Daar mag je gewoon trots op zijn.

De persoon met de meeste flexibiliteit is de katalysator van het systeem

Even toegepast op het systeem van communicatie, betekent deze vooronderstelling dat degene die zich het meest flexibel opstelt het systeem in stand houdt; oftewel zorgt dat er communicatie blijft. Flexibel betekent enerzijds energie blijven stoppen in het proces (blijven communiceren), anderzijds wanneer het proces stokt op een andere manier communiceren.

Zodra je in het proces van communicatie stopt met energie steken in het communiceren, dan valt het proces (het systeem) stil. Er is dan geen communicatie meer. Lijkt me duidelijk. Dat wil natuurlijk niet zeggen dat je altijd en overal maar energie in moet stoppen, nee, het betekent alleen dat je er voor kan kiezen om dat wel of niet te doen, en dat de keuze jouw keuze is.

Waarom, als je dan voor kiest om energie in het proces te steken, zou je als de communicatie stokt op een andere manier gaan communiceren? Einstein vatte het ooit mooi samen: “Waanzin is altijd hetzelfde blijven doen en toch een ander resultaat verwachten.”. Leuk hierbij te noemen is het pigeon-effect (het duiveneffect). De mens heeft (net zoals een duif) van nature de neiging om bij alles wat er gebeurd een reden of een oorzaak te zoeken. en een mogelijke verklaring, die niet de juiste hoeft te zijn, wordt als waarheid aangenomen. Dat iets eens werkte, bijvoorbeeld een bepaalde manier van communiceren, wil niet zeggen dat het elke keer werkt. En wanneer het niet werkt, doe iets anders!

Wat betekent dit in de situatie die je gekozen hebt, hierboven? Zet de bril “De persoon met de meeste flexibiliteit is de katalysator van het systeem.” op, en kijk eens wat er gebeurd.

Be at cause

Je kan natuurlijk reageren op wat in je omgeving gebeurd, en je handelen laten afhangen van wat je overkomt. Natuurlijk, iedereen overkomt dingen. Maar besef je dat je altijd zelf de keuze hebt om te reageren op de wijze die jij kiest. Wanneer jij je laat leiden wordt door wat er gebeurd, zal je merken dat het heel makkelijk is om je machteloos en slachtoffer te voelen, en je zal stress ervaren. Het leven wordt het leven lijden. In de file kan je balen omdat je in de file staat, in de regen kan je balen omdat het regent, zonder dat je er iets mee kan.

Wanneer jij je focus legt op jouw invloed, op hoe jij met situaties om kan gaan, zal je merken dat je meer invloed hebt dan je dacht, en dat die mate van invloed steeds groter wordt. Het leven wordt het leven leiden. In de file kan jij je beseffen dat jijzelf ervoor gezorgd hebt dat je hier nu vaststaat en iets leuks of nuttigs zoeken om te doen, in de regen kan jij je beseffen dat je beter een paraplu mee had kunnen nemen, om vervolgens van het spatten van de druppels in je gezicht te genieten.

Richt je op jouw mogelijkheden, ontdek de verschillende manieren waarop je met situaties om kan gaan, en merk dat je door een simpele keuze kan dansen in de regen!

Oorzaak, gevolg, een situatie, jouw keuze van je reactie. Wees de oorzaak. Wat doet de “Be at cause”-bril met jouw beleving van de situatie?

Mensen zijn niet hun gedrag

Alles wat je ziet, waarneemt, is enkel het gedrag van de ander, in deze specifieke situatie. Daarmee ken je de mens nog niet. Neem bijvoorbeeld de opdracht in de vorige module, het bekijken van een film. Sommige mensen doen dat (gedrag), sommige mensen slaan dat over (gedrag). kiezen voor het ene of het andere zegt niets over de mensen, het zegt iets over hoe deze mensen handelen wanneer ze zich op een bepaalde manier in een bepaalde situatie bevinden. En de persoon is veel meer dan enkel het handelen in een specifieke situatie.

Puntje aan de zijlijn: wanneer jij het gedrag van een persoon op de mens betrekt, waar gebeurt dat dan? Het antwoord is in jouw wereldmodel, en enkel in jouw wereldmodel. Een oordeel van een ander over jou, of jouw oordeel over een ander zegt meer over de oordelende persoon, dan over de beoordeelde. De basis van projectie.

Accepteer de persoon, en richt je op het concrete gedrag. Wat doet dat met de situatie die je als voorbeeld hebt genomen?

Be at cause

Zo, nu je dit hebt gelezen, en door de brillen hebt gekeken… Welke van de vooronderstellingen had de meeste invloed op je perspectief? En welke de minste? Welke spreekt je in het algemeen het meeste aan?

Hoe kan jij er voor zorgen dat jij deze vooronderstellingen straks, wanneer je ze zou kunnen gebruiken, op je netvlies hebt staan? Misschien wil je ze zelfs integreren, hoe ga je dat dan aanpakken?

Wees de oorzaak. Bepaal wat jij hier mee zou kunnen doen, bepaal wat jij er mee zou willen doen, bepaal hoe je dat gaat doen, en doe het! Jouw keuze, jouw weg, jouw resultaat. Wees de oorzaak, ook in jouw leerproces. Jij, en alleen jij, weet wat je er mee kan en wilt. Neem het heft in handen en zorg voor jezelf.

En jij weet wanneer jij klaar bent, wanneer jij je resultaat hebt bepaalt, en de stappen hebt genomen die je wilt nemen om het resultaat te bereiken.

4. Meer NLP

In deze introductie heb ik je een klein beetje laten proeven van wat algemene NLP. Heb je gemerkt dat door je perspectief te veranderen andere mogelijkheden ontstaan? Andere mogelijkheden en andere keuzes? Heb je gemerkt dat de waarheid zoals wij die ervaren, bijvoorbeeld hoe je eerst naar jouw gekozen situatie keek en hoe je er nu naar kan kijken, flexibel is? Merk je dat, bijvoorbeeld in die gekozen situatie, meer vrijheid en ruimte ontstaat? Zou je meer mogelijkheden willen, zou je andere keuzes willen, zou je meer vrijheid en ruimte willen ervaren?

Dan kan meer NLP iets voor jou zijn. Waarbij je er voor kan kiezen om in de lijn die hier is ingezet door te gaan met bijvoorbeeld de NLP Practitioner (leer om elke NLP techniek uit te kunnen voeren), en bij de NLP Master Practitioner (leer de technieken te combineren en ook zelf te maken).

Posted by Rutger in NLP handleiding