Menu +

NLP artikelen zoeken

Bereiken en vermijden, over motivatie

Gedrag wordt gemotiveerd op het diepste niveau door ons “reptielenbrein”. Of, zoals dat genoemd wordt: de 4 F’s of behaviour. Deze 4 F’s staan voor fight, flight, feed, fornicate, oftewel vechten, vluchten, voeden en voortplanten.

Motivatie om iets te doen dat niet gerelateerd is aan voortplanten of voeden, kan ofwel voortkomen uit het druk bezig zijn met het vermijden van iets onprettigs (vluchten), ofwel voortkomen uit het bereiken van iets prettigs (vechten). Daarbij aangetekend dat het hier gaat om VERWACHTINGEN die je hebt en niet zozeer over of iets daadwerkelijk prettig of onprettig is. Je stelt je voor dat een bepaalde actie een prettig of onprettig resultaat zal kunnen hebben, waarop je op basis van de verwachting van het resultaat begint te vechten of vluchten.

Motivatie die voortkomt uit een vermijdende strategie, vluchtgedrag dus om verwachte onprettige situaties te vermijden, is gebaseerd op negatieve energie waarop je leeg kan lopen. Motivatie die voorkomt uit het willen bereiken van prettige situaties, vechten voor plezier, is gebaseerd op positieve energie die je juist meer energie geeft. Motivaties zijn gelaagd, wat wil zeggen dat motivaties gebaseerd kunnen zijn op andere motivaties, en dat er een hiërarchie in je motivatiestructuur zit.

Sommige veelgebruikte waarden zoals rechtvaardigheid en eerlijkheid lijken aan de oppervlakte een positieve te bereiken waarde, maar komen feitelijk vaak voort uit vluchtgedrag, namelijk doordat het strijden (vechten) voor rechtvaardigheid onderliggend gemotiveerd wordt door het vermijden van situaties waarin onrechtvaardig en oneerlijk wordt gehandeld (verwachtingen op basis van eerdere negatieve ervaringen). Doorvragen naar onderliggende motivaties is dus belangrijk, zodat je duidelijk hebt of je met een bereiken of vermijden motivatie te maken hebt. Andere voorbeelden van een bereiken strategie die gevoed wordt door een onderliggende vermijden strategie kunnen zijn: afwisseling wensen (vermijden eerdere slechte ervaring met saai of eentonig werk), duidelijkheid wensen (eerdere slechte ervaringen met onduidelijkheden), gezien willen worden (eerdere slechte ervaringen met onzichtbaarheid/verwaarlozing), samen willen zijn (eerdere slechte ervaringen met eenzaamheid).

Veelal worden motivaties gezien als een gegeven, een onbewuste aanwezigheid en voorkeur. Veelal blijft de motivatiestructuur onbewust waardoor het niet mogelijk is deze te gebruiken, en zelfs tegen je kan werken. De gedachte in NLP is dat het beter is om “bereiken” motivaties te hebben, zodat je meer energie en plezier krijgt uit de dingen die je doet. Daarbij is wat je doet niet van invloed, maar wel de betekenis die je geeft aan wat je doet. Door middel van reframen kan je betekenis veranderen, en dus de energie die verbonden is aan een bepaalde handeling. In de NLP Master Practitioner leer je hoe je een waardestructuur in kaart brengt, en bovendien dat motivaties niet vaststaan, en hoe je motivaties kan veranderen (interventies op waardeniveau).

Doelen stellen, activeren, bereiken en vermijden motivatie

Activerend: het effect van de keuze van woorden

Stel je voor, morgen heb je een afspraak, en je wilt op tijd zijn om rustig een kop koffie te drinken, voordat de afspraak los gaat. Dat kan je op verschillende manieren tegen jezelf zeggen (Ad), door het anders te formuleren, door verschillende op hetzelfde neerkomende zinnen te gebruiken. Ga bij de volgende voorbeelden eens na, wat het effect van deze specifieke formulering op jou is, door het tegen jezelf te zeggen, en voel wat elke zin doet met jouw motivatie. Merk het verschil:

  • Ik moet morgen op tijd zijn voor de koffie
  • Ik mag morgen niet te laat zijn voor de koffie
  • Ik kan morgen op tijd zijn voor de koffie
  • Ik zal morgen op tijd zijn voor de koffie
  • Ik ben morgen op tijd voor de koffie
  • Als ik morgen niet op tijd ben, dan is er geen tijd voor rustig een kop koffie
  • Morgen ben ik op tijd voor de koffie
  • Misschien ben ik wel op tijd voor de koffie
  • Als ik morgen maar op tijd ben voor de koffie
  • Lekker, een kop koffie voor we starten morgen

Welke is voor jou het meest motiverend? En welke het minste? Is er wellicht nog een zinsstructuur die nog sterker werkt voor jou? Welk effect elke zin heeft op jou als individu is uniek. Ken je meest motiverende zinsstructuur, zodat wanneer je een doel stelt je het doel op de meest activerende manier kan stellen. Of, wanneer je ergens geen zin in hebt en je wilt dat versterken, gebruik dan je minst activerende zinsstructuur.

Wanneer je naar smArtie doelstellen kijkt, dan is de juiste formulering ACTIVEREND, dus in de meest motiverende zinsstructuur.

LET OP: jouw voorkeur is jouw voorkeur. Wanneer je iemand anders wilt motiveren zou je eerst zijn/haar meest motiverende zinsstructuur willen ontdekken.

Bereiken of vermijden effect op motivatie, door formulering en betekenisgeving

Beschrijft wat je WEL wilt bereiken Beschrijf wat je NIET wilt (vermijden)
Geeft positieve stemming Geeft negatieve stemming
YES fysiologie NO WAY fysiologie
Positieve drive, vechten, inzet om te bereiken Negatieve drive, vluchten, inzet om te vermijden

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *