De weg

Een vriend van mij vertelde mij eens het volgende verhaal:

Je hebt mensen die op reis zijn, en je hebt mensen die rondtrekken. Iemand heeft een strak einddoel, iemand heeft een richting, iemand kan alle kanten op. Of ze nu een locatie als einddoel hebben of niet, er is altijd een reden. Ook het invullen van een reden kan je zien als een reis met een doel.

Iedereen heeft periodes waarin je, zonder dat je er bij na denkt, als automatisch en onbewust, dingen doet. Momenten waarna je realiseert dat je het al gedaan hebt, en de tijd kwijt raakte. Zoals wanneer je aankomt op de plek van je bestemming, zonder dat je bewust hebt gereden. Wanneer je een herinnering aan dat gevoel terughaalt, dan herken je het.

Het is prachtig om je een drukke snelweg voor te stellen, terwijl je bewust wordt dat alle bestuurders, automatisch en onbewust, op weg zijn naar een doel. En terwijl je op die snelweg jezelf kan herkennen als 1 van de bestuurders van een auto, die gedachtenloos en automatisch de weg volgt, zie je hoe eenvoudig het is om, automatisch en onbewust, op het verkeer te reageren, doordat de weg al zo bekend lijkt, en je op ervaring je weg kan volgen.

Maar daar in je ervaring was het anders vergeleken met waar je jezelf nu gedachtenloos ziet rijden. Vele andere auto’s in een andere situatie. Zelfs daar waar je 1 seconde geleden reed, ligt bij 100 kilometer per uur al 28 meter achter je. Je kan in je achteruitkijkspiegel nog wel, kort, naar het verleden kijken en dan kan je leren dat het beeld dat je hebt van het verleden anders is dan de werkelijkheid. En je kan zien dat hoe verder je achteruitkijkt, hoe kleiner en vager het beeld wordt. Achteruitkijkend kan je leren dat de herinnering anders is dan de werkelijkheid in het nu, en dat achteruitkijken er dus niet toe doet. Dat je daar toen reed heeft er voor gezorgd dat je nu hier bent, en meer niet. Je kan nergens anders zijn dan in het hier en nu.

En terwijl je jezelf automatisch je weg ziet vervolgen, kan je merken hoe je reageert op een navigatiesysteem. Een stem van iemand die jou vertelt hoe je waar moet rijden, die je gedachtenloos opvolgt. Je ziet in hoe jij je weg laat bepalen door wat anderen tegen je zeggen, door wat anderen voor jou het beste vinden met slechts een beperkte keuzevrijheid om daar te komen door de instelling via snelste, kortste of goedkoopste weg te reizen.

Soms lees je iets bijzonders, waardoor je als het ware ontwaakt uit je automatische piloot.